فصل سوم روش پژوهش

• . هدف برنامه

• مراحل اجرایی و برنامه زمانی پیشنهادی (10 تا 14 ماهه)

• ساختار پیشنهادی برای تدوین سند

• شورای راهبردی

• دبیرخانه

• دو مسول در حوزه اجرایی و علمی

• چهار کمیته تخصصی

• بین 10 الی 14 کارگروه تخصصی

• دو گروه تدوین تراث علمی و جریان رسانه ای حلال

• شرح وظایف شورای راهبردی تدوین سند ملی حلال جمهوری اسلامی ایران

• شرح وظایف دبیر، دبیرخانه تدوین سند ملی حلال جمهوری اسلامی ایران

6. مستندسازی، اطلاع‌رسانی و پشتیبانی محتوایی

• شرح وظایف مسئول اجرایی دبیرخانه تدوین سند ملی حلال

• شرح وظایف مسئول علمی دبیرخانه تدوین سند ملی حلال

2.هدایت علمی کمیته‌ها و کارگروه‌ها

2. کارگروه درمان

3. کارگروه مد و لباس

4. کارگروه آرایشی و بهداشتی

5. کارگروه غذا و آشامیدنی

6. کارگروه دارو و مکمل و تجهیزات پزشکی

7. کارگروه فناوری

8. کارگروه مشاوره و روان درمانی

9. کار گروه گردشگری

10.کارگروه مالی و اقتصادی

• ساختار و شرح وظایف کارگروه های تخصصی

1.ساختار جلسات کارگروه‌های تخصصی

3.فرآیند برگزاری جلسات

6.ضوابط اخلاقی، حفاظتی و انضباطی

• تعیین اولویت‌های دستور جلسه با مشورت دبیر.

• هدایت جلسه، مدیریت زمان و ایجاد انسجام در گفتگوها.

• ارزیابی و جمع‌بندی نهایی مباحث مطروحه.

• تأیید نهایی صورت‌جلسات رسمی.

• پاسخگویی به دبیر سند در خصوص پیشرفت کارگروه و کیفیت خروجی‌ها.

• تدوین تقویم کاری، ارسال دعوت‌نامه، تنظیم پیش‌نویس دستور جلسه.

• ضبط کامل صوتی جلسه و ثبت دقیق مذاکرات کتبی.

• تهیه پیش‌نویس صورت‌جلسه و اخذ امضای اعضا.

• ذخیره‌سازی و آرشیو مستندات صوتی و متنی با رعایت الزامات حفاظتی.

• ارسال گزارش تحلیلی به دبیرخانه ظرف حداکثر ۷۲ ساعت پس از جلسه.

• هماهنگی با دیگر کارگروه‌ها در خصوص موضوعات هم‌پوشان.

• پاسخگویی مستقیم به دبیر سند ملی حلال.

• حضور به‌عنوان ناظر در جلسات.

• پایش رعایت رویه‌ها و کیفیت خروجی‌ها.

• ارائه گزارش هفتگی به دبیر سند و کمیته راهبری دبیرخانه.

• جلسات هر دو هفته‌یک بار طبق‌تقویم مصوب دبیرخانه‌برگزار می‌شود.

• دستور جلسه حداقل ۳ روز قبل به اعضا ارسال می‌گردد.

• هر جلسه با قرائت قرآن و مرور مصوبات جلسه پیش آغاز می‌شود.

• هر موضوع‌دارای‌یک‌ارائه‌تخصصی،گفتگوی‌کارشناسی‌و تصمیم‌گیری نهایی خواهد بود.

• مصوبات نهایی باید با رأی اکثریت اعضای حاضر تصویب و در صورت‌جلسه درج شود.

• کلیه جلسات بصورت صوتی ضبط و آرشیو می‌شود.

• صورت‌جلسه نهایی با امضای مسئول و دبیر و کلیه اعضای حاضر تهیه و نگهداری می‌گردد.

• هر سه جلسه یک گزارش ترکیبی از روند پیشرفت و چالش‌ها به دبیر سند ارائه می‌شود.

• جمع‌بندی نهایی هر کارگروه ظرف یک ماه پس از پایان جلسات باید در قالب «بسته پیشنهادی تقنینی» تدوین شود.

• خروجی نهایی کارگروه شامل بندهای قانونی پیشنهادی، مستندات پشتیبان و صورت‌جلسات امضاء شده به دبیرخانه ارسال می‌گردد.

• دبیر کارگروه مسئول صحت، انسجام و جامعیت مستندات بوده و در قبال دبیر سند پاسخگو است.

• دبیرخانه ضمن ارزیابی کیفیت جلسات، در صورت عدم کفایت خروجی‌ها می‌تواند جلسات را جهت بازبینی تمدید یا ترکیب نماید.

• کلیه اسناد، فایل‌ها و مذاکرات محرمانه تلقی می‌شود.

• خروج هرگونه اطلاعات نیازمند مجوز رسمی دبیر سند است.

• غیبت بیش از دو جلسه بدون عذر موجه، موجب تعلیق عضویت خواهد شد.

• تمامی مستندات باید به صورت دیجیتال و کاغذی در دبیرخانه ثبت و نگهداری شود.

• گروه تدوین تراث علمی: بمنظور مستند سازی آثار علمی، پژوهشی و تحقیقات صورت گرفته در حوزه صنایع حلال و شناسایی محققان این حوزه، گروه تدوین تراث علمی ذیل دبیرخانه تدوین سند حلال تشکیل گردیده است که به مأموریت های زیر خواهد پرداخت:

• بخش اول: برگزاری همایش‌های ملی سند حلال
• 1. هدف‌گذاری علمی همایش‌ها

• تعریف محورهای علمی و تحقیقاتی

• ایجاد بسترهای علمی برای تبادل تجربیات

• طراحی و برگزاری همایش‌ها

• همکاری با نهادهای علمی بین‌المللی

• شناسایی و دعوت از پژوهشگران برجسته

• برقراری ارتباط با نهادهای علمی و پژوهشی داخلی و خارجی

• انتشار مقالات علمی

• انتشار کتاب‌های علمی حلال

• بخش دوم: تدوین مقالات علمی حلال

• شناسایی و اولویت‌بندی موضوعات تحقیقاتی

• تدوین مقالات علمی

• ارزیابی مقالات علمی

• انتشار مقالات در مجلات معتبر

• ایجاد پایگاه‌های داده علمی

• شناسایی اصحاب علمی و پژوهشی حلال

• توسعه آموزش‌های علمی حلال

• بخش سوم: شناسایی اصحاب علمی حلال

• ایجاد شبکه‌ای از اصحاب علمی حلال

• تقویت همکاری‌های علمی ملی و بین‌المللی

• گزارش‌دهی مستمر و توسعه علمی حلال

•  

• مسئول: دکتر نادی معاون علوم تربیتی و مهارتی دانشگاه آزاد اسلامی

•  طلبه نمابنده دبیرخانه: علی صابری

• استاد حوزه: استاد حیدری

• برنامه‌ریزی آموزش و پژوهش حلال در سطح مدرسه تا دانشگاه.

• نیازسنجی آموزشی و پژوهشی: شناسایی گروه‌های هدف.

• توسعه محتوای آموزش حلال: تدوین متون و سرفصل‌های تخصصی.

• پراکندگی منابع و نبود سرفصل ملی.

• مغفول ماندن مهارت‌های عملی حلال در کتاب‌های درسی.

• مسئول: دکتر محمد حسین آیتی

•  طلبه نمابنده دبیرخانه: امیرحسین آسوده

• استاد حوزه: استاد ستاریان

• تدوین چارچوب‌ها و ضوابط خدمات درمانی حلال

• نشان‌گذاری و گواهی‌دهی مراکز درمانی حلال

• آموزش و تربیت کادر درمان بر مبنای الزامات شرعی

• ابهام در مصادیق فقهی جراحی، پیوند، IVF و سقط‌درمانی

• استفاده از داروها و ملزومات با منشأ مشکوک

• نقش سلامت معنوی در مراقبت بیمار

• ضرورت نهاد مرجع صدور گواهی «درمان حلال»

• مسئول: دکتر آیت اللهی

•  طلبه نمابنده دبیرخانه:  محمد مخملچی

• استاد حوزه: استاد رضاییان نژاد

• بررسی فقه و حکم شرعی کاربرد مواد آرایشی و بهداشتی (موارد نجس/طاهر، استحاله، مشتقات حیوانی و گیاهی، الکل‌ها و …).

• تدوین و اعمال استانداردهای دقیق تولید و بسته‌بندی برای محصولات آرایشی و بهداشتی حلال، منطبق با الزامات شرعی و سلامت

• تست‌های حیوانی و بررسی راهکارهای جایگزین مناسب، با رعایت معیارهای اخلاقی، علمی و فقهی.

• تضمین برچسب‌گذاری، شفافیت و اطلاع‌رسانی جامع و دقیق در خصوص ترکیبات، منشا و مراحل تولید، قابلیت رهگیری محصول برای مصرف‌کننده.

• بررسی و پیشنهاد راهکار برای وابستگی واردات مواد اولیه با منبع شرعی نامشخص.

• پرداختن به رعایت آثار فرهنگی-اجتماعی مصرف این محصولات و ترویج سبک زندگی اسلامی.

• ابهام فقهی: درباره مصادیق نجس-طاهر، استحاله مواد حرام، حکم استفاده از الکل‌ها، ژلاتین و مشتقات حیوانی در محصولات آرایشی و بهداشتی.

• فقدان استاندارد و گواهی حلال ملی: نبود دستورالعمل و نهاد معتبر برای تولید، نظارت و صدور گواهینامه محصولات حلال در صنعت آرایشی – بهداشتی.

• روایات و سبک زندگی اسلامی در آرایش و بهداشت (همکاری با کارگروه مد و لباس)

• وابستگی به واردات: وجود حجم زیاد مواد اولیه با منابع نامشخص شرعی و دشواری پایش آن‌ها.

• اطلاع‌رسانی و سواد مصرف‌کننده: کمرنگ بودن آموزش عمومی درباره آرایشی بهداشتی حلال و نبود پویش‌های تبلیغاتی مناسب.

• مسئول: دکتر عبدالعظیم بهفر

•  طلبه نمابنده دبیرخانه:  محمد مهدی بیات

• استاد حوزه: استاد  رضا قاسمی نژاد

• شناسایی الزامات و چالش‌های فقهی، علمی، نظارتی و اقتصادی در زنجیره تولید تا مصرف غذا و آشامیدنی حلال

• تعیین تکلیف مواد اولیه مشکوک یا غیرحلال مثل ژلاتین و آنزیم‌ها

• ایجاد نظام دقیق ردیابی حلال در زنجیره تولید تا مصرف رفع فقدان پایگاه داده رسمی محصولات و مواد اولیه حلال

• هماهنگی بین‌المللی در ضوابط و استانداردهای حلال

• کارآمدسازی صدور گواهی و اعتباربخشی گواهی‌نامه حلال داخلی و صادراتی

• توجه به سبک زندگی اسلامی و حلال در خوردن و آشامیدن از مزرعه تا سفره

• توسعه ابزارهای آموزشی و پژوهشی تخصصی در زمینه غذا و آشامیدنی حلال

• ابهام فقهی برخی ترکیبات و فرآیندها: مانند آنزیم‌ها و ژلاتین وارداتی

• موازی‌کاری در اعطای گواهی حلال: چندگانگی و ضعف هماهنگی بین نهادهای مختلف

• ضعف آزمایشگاه‌های تخصصی حلال: کمبود تجهیزات به‌روز و ظرفیت‌های فنی

• فاصله با استانداردهای بین‌المللی: جایگاه ضعیف ایران در شناسایی و صدور گواهی حلال در سطح منطقه و جهان

• توجه به سبک زندگی حلال و آموزه های نقلی و طب سنتی در خوردن و آشامیدن

• عدم آموزش تخصصی و کفایت دانش فنی نیروها: در حوزه کنترل کیفیت و شناسایی موارد غیرحلال

• مسئول: دکتر مهدی سلیمانجاهی

•  طلبه نمابنده دبیرخانه: طه گونه

• استاد حوزه: استاد طباییان

• تعیین استانداردها و ضوابط شرعی تولید و واردات دارو و تجهیزات پزشکی

• بررسی منشأ مواد مؤثره دارویی و مکمل‌ها از جنبه حلال/حرام

• تدوین نظام گواهی‌دهی داروی حلال

• اثرات دارو ها و مباحث مرتبط با حلیت

• چالش در شناسایی منشأ ترکیبات دارویی

• نبود استاندارد فراگیر و الزام‌آور برای داروی حلال

• موانع همکاری بین سازمان غذا و دارو و بخش خصوصی

• لزوم آموزش کادر درمان و داروسازان درباره حلال

• ضعف برندینگ و صادرات داروی حلال ایران

• ابهام شرعی در برخی مکمل‌ها و تجهیزات پزشکی

• نهاد میزبان و هماهنگ‌کننده: دانشگاه صنعتی امیرکبیر

• مسئول کارگروه: استاد

•  طلبه نمابنده دبیرخانه: احمد جوکار

• استاد حوزه: استاد روح الله رجبی

• تدوین سازوکارهای صنعتی و فناورانه برای زنجیره ارزش حلال (از مواد تا محصول نهایی)

• بررسی و رفع موانع فقهی و شرعی صنعت و فناوری حلال با حضور مستمر استاد حوزه به‌عنوان نهاد ناظر فقهی

• ارتباط قوی با سایر کارگروه‌ها (دارو و تجهیزات پزشکی، غذا و آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی…) جهت هم‌افزایی

• طراحی نظام ردیابی، گواهی‌دهی و اعتبارسنجی فرآیندها، مواد و محصولات

• پشتیبانی از استارت‌آپ‌ها و توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان

• پیوند دانشگاه، حوزه و صنعت برای تولید دانش، فناوری و نوآوری حلال

• ابهام در برخی مصادیق صنعتی/فناوری از نگاه فقهی

• فقدان اکوسیستم یکپارچه برای نوآوری و تولید صنعتی حلال

• ضعف زیرساخت‌های آزمایشگاهی و پایش کیفیت

• نبود نظام ملی برندینگ و صادرات فناوری حلال

• ضعف ساختارهای رسمی حاکمیتی در تعاملات بین المللی و تجاری

• نهاد میزبان و هماهنگ‌کننده: موسسه امام خمینی ^{رحمه الله علیه}

• مسئول: دکترمسعود جان‌بزرگی

•  طلبه نمابنده دبیرخانه: سعید کاوند

• استاد حوزه: استاد اسکندری

• شناسایی و تبیین شاخص‌های حلال در ارائه خدمات مشاوره و درمان

• آموزش و تربیت روان‌شناسان و مشاوران با رویکرد اسلامی و حلال

• تدوین نظام گواهی برای خدمات سلامت روان حلال

• فرهنگ‌سازی و آموزش عمومی درباره مشاوره حلال

• همکاری با سازمان نظام روانشناسی و مشاوره برای بومی‌سازی استانداردها

• نبود چهارچوب مشخص استاندارد خدمات مشاوره حلال

• تعدد رویکردها و نظریات غیرهمسو با فقه اسلامی

• ضعف در برندینگ و تبلیغات خدمات مشاوره حلال

• کمبود آموزش تخصصی و کارآمد برای مشاوران

• نبود مرجع اعتباردهی ملی

1. شورای عالی انقلاب فرهنگی

2. وزارتفرهنگ و ارشاد اسلامی 

3. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

4. وزارت آموزش و پرورش

5. وزارت میرات فرهنگی و گردشگری

6. مجلس شورای اسلامی

   • وزارت صمت (صنعت، معدن و تجارت)

7. وزارت ورزش و جوانان

8. سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی

9. شورای عالی حوزه‌های علمیه یا دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم (تأمین پشتوانه فقهی و شرعی)

1. ناشران

2. تولیدکنندگان آثار تلویزیونی و سینمایی و موسیقی

3. اصحاب رسانه

4. تولید کنندگان پوشاک

5. هیات‌های مذهبی

6. باشگاه‌های ورزشی

7. اصناف

8. مراکز تحقیقاتی و مشاوره‌ای و …

1. نهادهای فرهنگی جهان اسلام

2. مجمع جهانی اهل بیت

3. نمایشگاه‌های بین‌المللی مرتبط با حوزه صنایع فرهنگی

• فقدان نظام گواهی و مرجع اعتباردهی رسمی در محصولات فرهنگی-پوشاک

• پراکندگی و ناهماهنگی نهادها (وزارت ارشاد، صنعت، صنوف و بخش خصوصی)

• سهم پایین ایران در بازار صادرات پوشاک اسلامی و استفاده ضعیف از ظرفیت بازارهای جهانی

• ضعف سواد عمومی و رسانه‌ای در تشخیص مد و لباس حلال از غیرحلال

• تبلیغات و سبک زندگی غرب‌محور که بر ذائقه مصرف‌کننده ایرانی اثرگذار است

• ضرورت ایجاد شورای فقهی-تخصصی برای تعامل مداوم میان فعالان و فقها

• مسئول: دکتر دولت

•  طلبه نمابنده دبیرخانه: علی رضا رعیت

• استاد حوزه: استاد دولت آبادی

• تدوین ضوابط خدمات گردشگری حلال (اسکان، تغذیه، حمل‌ونقل و …)

• ارائه خدمات ویژه زائر و گردشگر مسلمان

• گواهی‌دهی و رتبه‌بندی مراکز گردشگری حلال

• آموزش و توانمندسازی فعالان گردشگری

• توسعه بسته‌های تبلیغاتی و بازاریابی گردشگری حلال

• همکاری و همسویی با نهادهای بین‌المللی گردشگری اسلامی

• نکات بحث‌شده:

• جایگاه گردشگری در اسلام، نگاه قرآن و روایات به سیر و سفر، بررسی سفر واجب، حرام، مستحب، مکروه، مباح

• الزامات فقهی در حوزه‌های مختلف گردشگری : الزامات گردشگر حلال، الزامات وسیله سفر،،الزامات مقصد و اقامت سفر

• ضوابط گردشگری غیرمسلمانان در کشورهای اسلامی

• تدوین و مقایسه استانداردهای حلال در دنیا

• نبود استاندارد فراگیر گردشگری حلال

• ابهام در خدمات مورد نیاز گردشگر مسلمان

• ضعف فرهنگ سازمانی و آموزش نیروی انسانی مؤسسات گردشگری

• چالش‌های تبلیغات و بازارسازی بین‌المللی

• تعاملات پایین با بازارهای هدف کشورهای مسلمان

• لزوم الگوسازی و ارائه مدل جایگزین:

• مسئول: دکتر دولت آبادی

•  طلبه نمابنده دبیرخانه: سید محمد سجاد هاشمی

• استاد حوزه: استاد قاسمیان نژاد

• تدوین شاخص‌ها و معیارهای فقهی، حقوقی و تخصصی برای تعریف هنر و رسانه حلال شامل کامل رشته‌ها و حوزه‌های هنری و رسانه‌ای:  هنرهای تجسمی (نقاشی، عکاسی، گرافیک و…) صنایع‌دستی و هنرهای کاربردی، هنرهای نمایشی (تئاتر، نمایش کودک و نوجوان و…)،موسیقی و صوت حلال، سینما، فیلم، هنرهای تصویری و رسانه‌های جدید، ادبیات و هنرهای زبانی، معماری و طراحی محیط و فضا

• ایجاد نظام ارزیابی و صدور گواهی‌نامه/نشان حلال برای آثار و محصولات هنری و رسانه‌ای

• استانداردسازی ضوابط تولید و توزیع محصولات هنری و رسانه‌ای منطبق با موازین حلال

• توسعه و ترویج آثار حلال در بازار داخلی و صادرات به کشورهای اسلامی و سایر ملل

• آموزش و توانمندسازی فعالان هنر و رسانه در زمینه ضوابط حلال و الگوسازی بومی

• رصد و واکنش به مسائل مستحدث هنری و رسانه‌ای با هماهنگی فقهی و تخصصی

• همکاری و هم‌افزایی میان نهادهای مرتبط (دینی، دولتی، دانشگاهی، خصوصی و مصرف‌کننده)

• ایجاد بستر سیاست‌گذاری، حمایت مالی و نهادی از هنر و رسانه حلال

• توجه به تعریف دقیق و جامع هنر و رسانه حلال و تبیین تمایز آن با نمونه‌های غیرحلال و یا غیرهمسو با فرهنگ و ارزش‌ها

• کمبود ضوابط و چارچوب روشن فقهی برای فضای هنر و رسانه، و ضرورت اجماع علما و متخصصان

• چالش هماهنگی میان تولیدکنندگان محتوا و نهادهای دینی؛ عدم گفتگوی سازنده و کاربردی

• ضعف آموزش تخصصی مبانی و ضوابط حلال در هنر و رسانه؛ نیاز به طراحی دوره‌ها و پلتفرم‌های آموزشی

• فقدان نظام گواهی‌دهی و برندینگ برای آثار حلال و نبود یک مرجع معتبر ملی/بین‌المللی

• تسلط و برتری پلتفرم‌ها و ابزارهای رسانه‌ای خارجی در فضای فرهنگی ایران و جهان اسلام

• رقابت نابرابر محصولات حلال با نمونه‌های غیرحلال ارزان و پرنفوذ در بازار و فضای مجازی

• ضعف حمایت مالی، اقتصادی و سیاستی از بخش خصوصی و فعالان حوزه هنر و رسانه

• لزوم ایجاد زیرساخت فنی و پژوهشی برای پشتیبانی آثار و محصولات حلال

• بررسی فرصت‌ها و تهدیدهای بین‌المللی (صادرات، تعامل با کشورها، الگوبرداری از تجربه‌های موفق جهان اسلام

• مسئول: دکتر دولت آبادی

•  طلبه نمابنده دبیرخانه: سید علی عبادتی

• استاد حوزه: استاد

• سرگرمی‌های علمی و فکری:بازی‌های فکری (معما، جدول، شطرنج، روبیک)، کتاب‌خوانی، شعرخوانی، آزمایش‌های علمی ساده

• سرگرمی‌های ورزشی و بدنی:ورزش‌های فردی (دو، شنا)، ورزش‌های گروهی (فوتبال، والیبال)، پیاده‌روی، کوهنوردی و..

• سرگرمی‌های اجتماعی و خانوادگی:مهمانی‌ها، اردوها، بازی‌های خانوادگی، پیک‌نیک، گفت‌وگو، شوخی، طنز، دوستی، اتاق فرار

• سرگرمی‌های دیجیتال و رسانه‌ای:بازی‌های رایانه‌ای و موبایل، کنسول یا دستگاه بازی، مسابقات مجازی، شبکه‌های اجتماعی

• سرگرمی با وسایل:شهربازی و بوستان، اسباب‌بازی، بازی‌های رومیزی

• سرگرمی با حیوانات:همزیستی، نگهداری و آموزش حیوانات

• سرگرمی هنری:تئاتر، سرود، نقاشی، دست‌سازه‌ها

• سرگرمی‌های ناسالم و ممنوع:سرگرمی با مواد مخدر، تدخین (سیگار، قلیان…)، قمار، شعبده و جادو، سرگرمی‌های جنسی غیرشرعی و ناسالم

• سرگرمی‌ها نباید مخالف احکام و اخلاق اسلامی باشند.

• موجب رشد ایمان و اخلاق، مهارت‌افزایی یا نشاط سالم جامعه شوند.

• هرگونه افراط یا کارکرد آسیب‌زا، ترویج کفر و شبهه، شباهت به کفار و محتوای غیراخلاقی ممنوع است.

• تعریف معیار سرگرمی حلال و تفکیک آن از سرگرمی ناسالم:ضمن اجماع بر اصل سرگرمی مفید، تعیین معیار شرعی، فرهنگی و روان‌شناختی برای تفکیک، سؤال محوری بوده است.

• نقش آموزش و خانواده:ضعف آگاهی خانواده‌ها و نهاد آموزش نسبت به اهمیت و حدود سرگرمی، باعث نیاز جدی به آموزش ضوابط و مهارت‌افزایی شده است.

• عدم نظام ارزیابی و نظارتی:کمبود نظام پایش، ارزیابی و گواهی محصولات و اماکن سرگرمی (بازی، شهربازی، اپلیکیشن…) جزو دغدغه‌های مهم است.

• موانع فرهنگی و اقتصادی:سرگرمی سالم گاهی گران یا کم‌دسترس است. نبود حمایت مالی، سیاستگذاری و الگوسازی از خانواده یا نوجوان موفق، موانع جدی ایجاد کرده.

• تهاجم فرهنگ غربی و الگوپذیری نادرست:ترویج سرگرمی‌هایی که باعث تضعیف بنیان خانواده، هویت دینی و ملی، یا ترویج روابط نامشروع می‌شود، دغدغه محوری بوده است.

• لزوم تهیه راهنما و نظام رتبه‌بندی حلال :تهیه سامانه پایش، رتبه‌بندی و آموزش برای عموم و محصولات سرگرمی، راهکاری جدی برای صیانت از جامعه عنوان شده است.

• مسئول: حجه الاسلام اسماعیل رمضانی

•  طلبه نمابنده دبیرخانه: محمد مهدی مالکی

• تبیین ضوابط شرعی در برگزاری و ترویج مناسک، اعیاد، مراسم مذهبی و …

• تدوین استانداردها و آموزش مجریان و برگزارکنندگان مراسم

• شعائر مذهبی: عبادات فردی و جمعی (نماز، دعا…)، زیارت اماکن متبرکه،مراسم حج،عزاداری‌ها (هیئت‌ها، دسته‌های عزاداری، زنجیرزنی، صوت و موسیقی در هیئت، تعزیه، شبیه‌خوانی، قمه‌زنی، دمام‌زنی، سبک‌های عزاداری و مداحی، توهین به مقدسات، مجلس لعن و مداحی، محتوای مداحی)،جشن‌ها و اعیاد مذهبی (میلادها، اعیاد مذهبی)،پخش اذان

• شعائر ملی: عید نوروز،چهارشنبه‌سوری،مراسم‌ و آیین‌های ملی (یلدا، جشن سده و…)

• شعائر قومی: عزاداری‌ها و سبک‌های بومی، جشن‌ها و مناسبت‌های قومی (عقد، پاتختی، حنابندان، ختنه‌سوران، ولیمه و…)، مراسم تولد و تدفین استفاده از نمادها و مظاهر قومی یا اقلیت‌های دینی

• شعائر و آیین‌های ادیان و مذاهب دیگر : آیین‌های اهل سنت (تراویح، نماز جمعه، اعیاد فطر و قربان، ساخت مسجد و…)، آیین‌های صوفیه (وعظ، سماع، زاویه‌نشینی، سفره گستردن و…)، آیین‌های مسیحیان، یهودیان، زرتشتیان، ارامنه و ذکر برخی مصادیق هریک (جشن‌ها، تدفین، غسل تعمید و…)

• نام‌گذاری‌ها (اسامی اشخاص، خیابان، فروشگاه‌ها و…)

• مسائل مستحدث و نوپدید: پارتی‌ها و مهمانی‌های خاص ،کنسرت‌ها و تئاترهای نوین، ابتکارات و آیین‌های وارداتی

• عدم تبیین مفهومی شعائر حلال و نبود ضوابط مشخص برای آیین‌ها:

• ناهماهنگی میان برگزارکنندگان و نهادهای دینی:

• فاصله گرفتن از سنت و فرهنگ اصیل:

• ضعف آموزش‌های معارفی و پایین بودن سطح سواد عمومی درباره شعائر حلال:

• استفاده از عناصر ناسازگار با فرهنگ اسلامی در آیین‌ها:

• نبود ساختارهای الگوسازی:

• ابهام در شعائر ادیان و مذاهب دیگر

• چالش برگزاری جشن‌ها و سوگواری‌های نوپدید یا وارداتی

• تعامل با مراکز بزرگ مذهبی و فرهنگی داخل و خارج کشور

• ترویج سبک زندگی اسلامی از طریق شعائر حلال

• نبود نظام گواهی‌دهی خدمات و محصولات شعائر محور

• کمبود آموزش برگزارکنندگان جشن‌ها و مراسم مذهبی

• ضعف الگوسازی شعائر ایرانی اسلامی در عرصه منطقه‌ای

1. تغییر ذائقه بخش قابل توجهی از جمعیت جوان به سوی ارزش‌ها و هنجارهای غربی به ویژه در حوزه صنایع فرهنگی و …

2. فضاسازی دشمنان به ویژه در فضای مجازی علیه فعالیت‌های مرتبط با موضوع حلال

3. وجود برداشت‌ها و تفاسیر نادرست از موضوع حلال

4. ضعف برندینگ برای فرهنگ حلال ایرانی- اسلامی

5. کمبود نیروی انسانی متخصص و کارآفرین در حوزه حلال

1. فقدان چارچوب قانونی و مفهومی مشخص برای برخی از حوزه‌های حلال

2. احتمال مقاومت در بخش‌های حاکمیتی در مواجهه با موضوع حلال

3. مقاومت بخشی از جامعه در مواجهه با موضوع حلال و ترویج و توسعه آن در سطح اجتماعی

4. ضعف دیپلماسی فرهنگی در خصوص ترویج و توسعه موضوع حلال

5. کمبود زیرساخت‌های لازم در برخی از حوزه‌های مرتبط با حلال

1. تقویت هویت دینی و اخلاقی و ترویج ارزش‌های اسلامی در زندگی فردی و اجتماعی

2. درونی سازی باورها و ترجیحات حلال در ذائقه افراد جامعه

3. توجه بیشتر به سلامت جسمی و روحی در انتخاب محصولات

4. ایجاد امنیت غذایی و سلامت برای اعضای جامعه

5. کاهش مصرف‌گرایی افراطی و توجه به نیازهای واقعی

6. ترویج روحیه کارآفرینی در چارچوب شرع

1. شکل‌گیری جامعه سالم با محوریت سبک زندگی حلال

2. ترویج و تقویت هویت جمعی مبتنی بر ارزش‌های اسلامی در مقابل جهانی سازی فرهنگی غرب محور و معطوف به اقتصاد و مصرف افراطی

3. نهادینه شدن موضوع حلال در سطح حاکمیتی و اجتماعی

4. تولید سرمایه اجتماعی مبتنی بر ارزش‌های حلال

1. تعریف و استاندارد سازی مفاهیم و شاخص‌های حلال

2. پژوهش و تربیت نیروی انسانی با راه‌اندازی رشته‌ها و دوره‌های مهارتی با موضوع حلال

3. اتخاذی تدابیر برای توسعه بازار و بین‌المللی سازی، برندسازی و …

4. ایجاد شبکه توزیع و پلتفرم‌های دیجیتال حلال

5. اسفاده از ظرفیت آموزش و پرورش و آموزش عالی برای ترویج و تبلیغ موضوع حلال

6. استفاده از ظرفیت صدا و سیما برای ترویج و تبلیغ موضوع حلال

7. استفاده از ظرفیت دیپلماسی ترویج و تبلیغ موضوع حلال

8. تدوین استانداردهای شفاف و قابل اجرابرای تمامی حوزه‌های حلال.

9. ایجاد یک نهاد واحد و قدرتمندبرای هماهنگی و راهبری کلان صنعت فرهنگی حلال.

10. حمایت مالی و تسهیلاتیاز تولیدکنندگان برای دریافت گواهینامه و توسعه برند حلال.

11. سرمایه‌گذاری بر روی بازاریابی و برندسازی بین‌المللی حلالبرای ایجاد اعتماد.

12. فرهنگ‌سازی و آگاهی‌رسانیدر سطح جامعه درباره ابعاد مختلف صنعت فرهنگی حلال.

• عدم وجود تفسیر واحد و استانداردهای هماهنگ:مهمترین چالش، عدم اجماع جهانی بر روی تعریف دقیق “حلال” در بسیاری از حوزه‌ها (به غیر از غذا) است. تفاوت‌های مذهبی (بین مذاهب اسلامی) و فقهی باعث نوعی ابهام و سردرگمی تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان می‌شود.

• ضعف در استانداردهای ملی و بین‌المللی:در ایران، استانداردهای حلال عمدتاً بر غذا متمرکز است و برای حوزه‌های جدید مانند گردشگری، مد، رسانه و بازی‌های رایانه‌ای، چارچوب شفاف و عملیاتی وجود ندارد.

• هزینه‌های بالای دریافت گواهینامه:دریافت گواهینامه‌های بین‌المللی معتبر برای تولیدکنندگان کوچک و متوسط ایرانی پرهزینه و زمان‌بر است.

• ضعف برندسازی و بازاریابی بین‌المللی:ایران نتوانسته است برند “حلال ایرانی” را به عنوان یک نشانه معتبر، باکیفیت و قابل اعتماد در بازار جهانی تثبیت کند. رقبایی مانند مالزی و ترکیه در این زمینه بسیار موفق‌تر عمل کرده‌اند.

• رقابت با برندهای جهانی:حتی در بازار داخلی، محصولات برندهای خارجی که به صورت حلال تولید می‌شوند (از مواد غذایی تا پوشاک)، به دلیل قدرت برند رقابت سختی برای تولیدکنندگان داخلی ایجاد می‌کنند.

• نبود انگیزه اقتصادی کافی برای تولیدکنندگان:تا زمانی که صرفاً تولید برای بازار داخلی مدنظر باشد، انگیزه چندانی برای رعایت استانداردهای سخت‌گیرانه و پرداخت هزینه گواهی حلال وجود ندارد، چرا که در ایران همه محصولات داخلی به طور پیشفرض حلال فرض می‌شوند.

• تعدد نهادهای متولی و موازی‌کاری:در ایران نهادهای مختلفی از جمله سازمان ملی استاندارد، وزارت صنعت، وزارت ارشاد، سازمان گردشگری و … هرکدام به صورت جزیره‌ای درگیر موضوع حلال هستند که منجر به عدم انسجام و هماهنگی می‌شود.

• ضعف در زنجیره تأمین و لجستیک:اطمینان از حلال بودن تمامی اجزای یک محصول، از ماده اولیه تا بسته‌بندی و حمل و نقل، نیازمند سیستم نظارتی یکپارچه و دقیق است که ایجاد آن بسیار دشوار است.

• نبود آمار و داده‌های دقیق: عدم وجود آمار دقیق از اندازه بازار، سهم ایران و رفتار مصرف‌کننده، برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری در این حوزه را با مشکل مواجه می‌کند.

• برداشت محدود از مفهوم حلال: در جامعه ایران، حلال عمدتاً به “غذا” محدود شده و درک عمومی از گستردگی آن به حوزه‌هایی مانند مد، رسانه، گردشگری و مالی بسیار کمرنگ است.

• جذابیت محصولات و محتوای غیرحلال:تولید محتوای حلال در رقابت با محصولات و محتوای غربی که با سرمایه‌گذاری کلان و جذابیت‌های حرفه‌ای تولید می‌شوند، بسیار سخت است. ممکن است “حلال” در اذهان عمومی به معنای “بی‌کیفیت، غیرجذاب و سنتی” تعبیر شود.

• تنوع سلیقه و سبک زندگی: جامعه ایران بسیار متنوع است و یافتن تعادل بین رعایت موازین شرعی و پاسخگویی به سلیقه‌ها و سبک‌های زندگی مختلف، یک چالش بزرگ فرهنگی و اقتصادی است.

• تحریم‌ها:تحریم‌های بین‌المللی، نقل و انتقال مالی، بازاریابی و مشارکت در نمایشگاه‌های جهانی را برای کسب‌وکارهای ایرانی دشوار کرده است.

• رقابت با کشورهای پیشرو:رقابت با کشورهایی مانند مالزی، ترکیه و اندونزی که سال‌ها است در این زمینه سرمایه‌گذاری کرده و برندهای معتبری ایجاد کرده‌اند، بسیار سخت است.

• تصویر بین‌المللی ایران:تصویر ژئوپولیتیکی ایران تحت تاثیر روایت سازی‌های تحریف شده و غیرواقعی ممکن است بر برند “حلال ایرانی” سایه بیندازد و بر اعتماد مصرف‌کنندگان مسلمان در دیگر کشورها تأثیر بگذارد.

• تعریف، استانداردسازی و شفاف‌سازی:باید با مشارکت نهادهای دینی (حوزه)، علمی (دانشگاه) و صنفی (بخش خصوصی)، چارچوب‌های شفاف، عملیاتی و قابل اجرا برای هر یک از زیرحوزه‌های پنج‌گانه تدوین شود. این استانداردها نباید صرفاً سلبی (نفی حرام) باشند، بلکه باید شاخص‌های ایجابی (کیفیت، جذابیت، نوآوری) را نیز شامل شوند.

• نهادسازی و حکمرانی یکپارچه:ایجاد یک نهاد واحد، قدرتمند و فرابخشی (مثلاً «شورای عالی توسعه صنایع فرهنگی حلال» زیر نظر مقام معظم رهبری ^{مدظله‌العالی} یا مجمع تشخیص مصلحت نظام) برای رفع موازی‌کاری و هدایت کلان این جریان ضروری است.

• تأمین منابع مالی و حمایت‌ها:راه‌اندازی صندوق وقف یا سرمایه‌گذاری جسورانهٔ حلال و طراحی مشوق‌های مالیاتی و اعتباری برای تولیدکنندگانی که گواهی حلال دریافت می‌کنند یا به صادرات می‌پردازند.

• تحول در آموزش و نیروی انسانی:راه‌اندازی رشته‌های میان‌رشته‌ای (مانند MBA فرهنگی حلال، طراحی مد اسلامی، مدیریت گردشگری حلال) در دانشگاه‌ها و دوره‌های مهارت‌محور در سازمان فنی و حرفه‌ای.

• فناوری و پلتفرم‌سازی:سرمایه‌گذاری بر توسعه و حمایت از پلتفرم‌های دیجیتال بومیِ توزیع محتوای حلال (شبیه به نماوا یا فیلیمو با بخش ویژه حلال) و همچنین ایجاد شبکه‌های توزیع فیزیکی برای محصولاتی مانند پوشاک و صنایع‌دستی.

• فرهنگ‌سازی و آگاهی‌رسانی:استفاده هوشمندانه از ظرفیت آموزش و پرورش (ادغام مفاهیم مرتبط در کتب درسی)، صداوسیما (تولید سریال‌ها و برنامه‌های جذاب با موضوع زندگی حلال) و فضای مجازی (تولید محتوای ویروسی و اینفلوئنسرهای معتبر دینی).

• دیپلماسی فعال حلال:تعیین کارگزاران تخصصی حلال در سفارتخانه‌های کلیدی و حضور هدفمند در نمایشگاه‌های بین‌المللی فرهنگ و گردشگری جهان اسلام.

• برندسازی و بازاریابی جهانی: طراحی و اجرای یککمپین برندسازی بین‌المللی تحت عنوان «حلال ایرانی» با تأکید بر عناصری مانند کیفیت، اصالت، اخلاق و زیبایی.

• همگرایی منطقه‌ای: پیشنهاد تشکیلاتحادیه یا شبکه همکاری صنایع فرهنگی حلال کشورهای اسلامی با محوریت ایران، برای هماهنگی استانداردها، تسهیل مبادلات و رقابت مشترک با محصولات فرهنگی غربی.

2. مدل تامین مالی

3. نظام پایش و ارزیابی

4. ارتباط با ذی‌نفعان