فصل سوم روش پژوهش

گروه ویژه تدوین تراث و سند پشتیبان

                  
علاوه بر کارها و خروجی علمی کارگروه‌ها که بصورت مقالات و نوشته های تخصصی و پژوهش‌هایی برای تدوین اسناد تکمیلی، شامل مبانی حکمی، فقهی، دینی، تحلیل‌های اقتصادی و فرهنگی و بررسی تجربیات بین‌المللی، در به پژوهشگران  واگذار شد. جدول موضوعات در ذیل و نتایج و متن مقالات در ضمیمه آمده است.
 
عناوین پیشنهادی مقالات سند ملی حلال
 

موضوع

 نکات کلیدی قابل بحث

۱. تعریف حلال و گستره موضوعی آن

–         تحلیل تطبیقی مفهوم حلال در لغت و  فقه امامیه و فقه اهل سنت

–         گستره موضوعی حلال در فقه از معاملات و  تا تغذیه و مد و رسانه و..

–         بررسی تحولات مفهومی واژه حلال در منابع فقهی و حقوقی معاصر

۲. پیشینه حلال در جهان

–         سیر تاریخی استانداردهای حلال در کشورهای اسلامی و غربی

–         تحلیل روند شکل‌گیری صنعت جهانی حلال

–         بررسی تجربیات بین‌المللی موفق در ترویج برند حلال

۳. پیشینه حلال در ایران (عملکردها، اقدامات، وظایف)

–         سیاست‌گذاری حلال در ایران: تحلیل اقدامات سازمانی و نهادهای اجرایی

–         بررسی تطبیقی فرآیند صدور گواهی حلال در ایران و مالزی و ….

–         ارزیابی عملکرد نهادهای ایرانی در ترویج محصولات حلال

۶. تعریف وآثار و برکات حلال بر أساس مبانی حِکمی حلال   

–         مبانی حکمی در تبیین آثار معنوی حلال

–         بررسی فلسفه تشریع احکام حلال از منظر فقه الحدیث

–         تحلیل اصول و مبانی حکمی حلال در نظام اخلاق اسلامی

۷. حلال از منظر فلسفه و عرفان؛ حلال ‌از منظر فطرت و انسان‌شناسی

–         تجلی مفهوم حلال در آثار عرفای مسلمان

–         امتداد حلال در عوالم هستی شناسی

–         تأثیر مباحث فلسفی اسلامی بر تفسیر حلال و حرام

–         رابطه التزام به حلال با سلوک معنوی در عرفان اسلامی

–          فطرت انسانی و گرایش به حلال در متون اسلامی

–         تحلیل انسان‌شناختی حلال در قرآن و روایات

–         بررسی ابعاد فطری احکام حلال در فلسفه اسلامی

۱۱. حلال در قرآن

–         تحلیل واژه‌شناختی و تفسیری حلال در قرآن کریم

–         بررسی ارتباط احکام حلال با مقاصد شریعت در قرآن

–         تحلیل مضمونی سوره‌های مرتبط با حلال و حرام

۱۲. حلال در روایات

–         مطالعه موضوعی حلال و حرام در کتب اربعه شیعه

–         تحلیل دلالی روایات حلال و حرام

–         تحلیل واژه‌شناختی و تفسیری

۱۳. حلال از منظر فرق اسلامی

–         مطالعه تطبیقی مفهوم حلال در مذاهب چهارگانه اهل سنت

–         تحلیل اختلاف‌نظرهای فقهی در گستره حلال و حرام

–         بررسی دیدگاه فقه زیدیه و امامیه درباره حلال

۱۴. توزیع قدرت در حکمرانی حلال جمهوری اسلامی ایران

–         ساختار حکمرانی حلال در جمهوری اسلامی ایران و چالش‌های آن

–         تحلیل نقش دولت و بخش خصوصی در توزیع قدرت حکمرانی حلال

–         چگونگی ارتباطات و تعاملات بین الملی حلال

 
 
جلسات اولیه  داخلی
با استاد سید مسعود حسینی، آیت الله تحریری، استاد عبدالحسین خسرو پناه ، استاد احمد مبلغی ، استاد مهدی عبداللهی،
دکتر امیرمحمدخانی،
 
جلسات اولیه با نهادهای بالادستی
برگزاری جلسات با نمایندگان نهادهای سیاست‌گذار (مانند شورای عالی انقلاب فرهنگی) برای تبیین چارچوب‌ها و الزامات تدوین سند.
هدف: تعیین مبانی و الزامات اولیه سند.
 
جلسات با  علمای اعلام، دانشمندان، مدیران عالی و  کارشناسان ارشد
آیت الله رشاد، آیت الله محمد قائینی، دکتر فرتوک زاده(عضو هیئت علمی دانشگاه مالک اشتر)، حجت الإسلام و المسلمین قنبریان (استاد حوزه علمیه قم)، دکتر قاسمی عضو هیئت مدیره و معاون بانک ملی، دکتر حسن امامیان (مدیر سابق اندیشکده شریف)، دکتر فرهاد رهبر (عضو هیئت علمی دانشگاه تهران)، دکتر علی فتاحی (قائم مقام پژوهشکده شورای نگهبان)، دکتر زارعی (رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی)، حجت الإسلام عباسی (معاونت پژوهش حوزه های علمیه)، حجت الإسلام و المسلمین مهدوی مهر (رئیس جامعه المصطفی العالمیه منطقه شامات)، دکتر محسن پیشاهنگ (معاونت بین الملل دانشگاه رضوی)، سردار دکتر محمود توکلی (جانشین سپاه تهران)، دکتر عباسی (هیئت علمی دانشگاه شاهد)، دکتر پیر صالحی (رئیس سازمان غذا و دارو)، دکتر حیدر محمدی (رئیس سابق سازمان غذا و دارو) دکتر اسلام پناه (رئیس سابق سازمان استاندارد) دکتر خوش چهره (اقتصاددان)، استاد سید ناصر حسینی(استاد حوزه علمیه)، حجت الإسلام شبیری وحدتی (مدیر مرکز فقهی عالم آل محمد علیه السلام)، دکتر محمد علی قاسمی (معاونت پژوهش مرکز فقهی ائمه اطهار قم)، دکتر نهاوندی (رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی)، حجت الإسلام نوری شاهرودی (سفیر اسبق جمهوری اسلامی ایران در عمان)، سید علی میر رفیع (رئیس نهاد ریاست جمهوری)، دکتر جلالی (دبیر کمیسیون منابع انسانی و برنامه بودجه دولت)، حجت الإسلام فلاح زاده (موسس مرکز موضوع شناسی احکام فقهی)، دکتر نفیسه صادقی (رئیس دانشکده داروسازی بین الملل دانشگاه علوم پزشکی تهران)
هدف: شناخت نظام مسائل
 
جلسات کانونی با کنشگران و فعالان بخش علمی، دانشگاهی، صنعت و کنشگران دولتی و خصوصی
این جلسات در بستر کارگروه های تخصصی با مشارکت کنشگران، کنشگران و فعالان بخش علمی، دانشگاهی، صنعت و کنشگران دولتی و خصوصی
هدف: انعکاس نیازها و چالش‌ها و کشف نظام مسائل و راهکارها
 
مصاحبه‌های تخصصی با صاحب‌نظران
مصاحبه با کارشناسان حوزه‌های مختلف برای استخراج مدل‌های نظری[1] و راه‌حل‌های سیاستی
هدف: تقویت چارچوب نظری و عملیاتی سند.
ارایه مدل پیشنهادی حکمرانی حلال در جمهوری (مجرای اعمال ولایت الله در سبک زندگی حلال)
کارویژه پژوهشی  تفکر و برنامه ریزی در زمینه نحوی توزیع قدرت در حکمرانی حلال جمهوری اسلامی ایران نیز صورت گرفت و بررسی شد  بر این اساس مدل های اعمال حکمرانی در زمینه های مختلف سیاسی اقتصادی فرهنگی امنیتی نظامی مورد بررسی قرار گرفته و در حال بررسی و رسیدن به ساختار مطلوب هستیم انشاالله.
  این نظام توزیع قدرت در حکمرانی بر اساس چند اصل تدوین خواهد شد.
  • حلال از مسائل شرعی و الهی است

  • اجرا و اقامه حلال از شئون ولی الله است

  • این شان تفویض عام به فقها شده است

  • اقامه حلال از شوون ولی فقیه است و باید مجرای صحیح برای اجرای ولایت معظم له تدبیر شود

  • از وظایف و تکالیف حوزه علمیه و نیز حوزه علمیه مروی که عالم طراز اول دارالخلافه طهرآن تولیت آن بوده و هست.

  • توجه به بعد بین المللی حلال باید لحاظ شود

  • حلال از مسایلی است که ارتباط و اتصال بسیاری با دولت و شوون حاکمیت دارد.

  • باید از ایجاد ساختار و …. بشدت اجتاب شود

رووس کلی برخی مدل های ‍‍بررسی شده عبارتند از :
  • مدل متمرکز سازمان، بنیاد ملی یا بین المللی، مرکز، ستاد 

  • مدل شبکه‌ای چندلایه ← تصمیم‌سازی و اجرا تقسیم بین بازیگران مختلف شوراهای عالی یا شوراهاهای هماهنگی

  • مدل رگولاتور مستقل ← دولت یا نهادی مستقل فقط ناظر و استانداردگذار

  • مدل بازارمحور ← دولت فقط چارچوب و نظارت، بقیه در بازار

  • مدل ترکیبی/هیبرید ← ترکیبی از همه موارد براساس نیاز داخلی کشور

 
دبیرخانه سند ملی حلال  بعون الهی و مشورت اندیشمندان و اساتید و توجهات و عنایات حضرتتان . با بهره‌مندی از ترکیب تخصصی اعضا، برنامه ای شایسته و مرحله‌بندی‌شده، رویکرد علمی و مسأله‌محور، تولید محتوای پژوهشی و طراحی مدل بومی حکمرانی، زیرساخت‌های لازم برای سندی جامع، اجراپذیر و الگوساز را فراهم ساخت.
 
 
[1]. متن کامل مصاحبه‌های مربوط به استخراج مدل و چارچوب نظری حل مسئله در پیوست  ارائه شده است.