بسم الله الرحمن الرحیم
سند ملی حلال جمهوری اسلامی ایران
مقدمه
جریان «حلال»، بهعنوان رکن حیات طیبه انسانی و مهمترین لازمه تحقق سبک زندگی اسلامی، در دوران معاصر با فتوای 11/12/1357 امام خمینی (ره) مبنی بر ممنوعیت استفاده از گوشتهای غیرمُذَکّی آغاز شد و تدریجاً گسترۀ آن، علاوه بر خوراکیها به سفر و گردشگری، هنر، سرگرمی و تفریح، مد و لباس، صوت و تصویر، دارو و تجهیزات پزشکی، لوازم آرایشی و بهداشتی، مبادلات مالی و … تعمیم یافت. آثار حلال (در ابعاد فردی و اجتماعی در ساحتهای جسمی و روحی و روانی در بستر عبادی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و در دنیا و آخرت) آن را به پرمخاطبترین نمانام در جهان تبدیل کرده است که فرصتهای کمنظیر معنوی و مادی، در توسعه سبک زندگی حلال و جذب فرصتهای بینالمللی فراهم ساخته است.
بر اساس گزارشهای معتبر بینالمللی، گردش مالی نمانام حلال در سال2024 بیش از 7.3 تریلیون دلار محاسبه شده است که متاسفانه جمهوری اسلامی ایران بهدلیل چالشهایی مانند کمتوجهی سیاستگذار، فقدان نگرش دقیق و بلندمدت، نگاه محدودِ حداقلی، ابهام در تعاریف و مصادیق و انحراف از اهداف متعالی آن، سهمی در این گستره ندارد. در حالی که کشورهای دیگر با راهبردها و برنامههای کلان و ایجاد نهادهای تنظیمگر، در مسیر حضور فعال در بازارهای جهانی حلال فعالیت هدفمند دارند.
بر این اساس و با هدف بهرهگیری از فرصتهای حلال، با تکیه بر ظرفیتهای بالفعل گنجینه فقه امامیه و توجه به ابعاد معنوی حلال، در کنار اعتماد بینالمللی، توانمندیهای علمی، شبکه نخبگان و ظرفیتهای صنعتی کشور، این سند راهبردی با مشارکت و همافزایی دانشمندان دینی و علوم مرتبط، ذینقشان و فعالان عرصه عرضه حلال، و با همکاری حوزه علمیه فخریه مروی تدوین شده است.
این سند میکوشد مسیر اقامه حلال را بهعنوان الگویی مسئولانه در سطح جهانی معرفی کرده و جایگاه ممتاز جمهوری اسلامی ایران را در مسیر توسعه و خدمت به عرصه حلال تثبیت و تقویت کند.
مبانی، اصول و ارزشها
- حلال، مفهومی بنیادین و وسیع و ذومراتب در فرهنگ اسلامی، فراتر از مفهوم سلبی «حرام» و ناظر بر کیفیت محصول یا خدمات است که از منابع فقهی، به ویژه قرآن و روایات معصومین (علیهمالسلام)، شناخته شده و ریشه در مصالح و مفاسد تکوینی دارد.
- حلال، نه صرفاً حکمی تکلیفی، بلکه کلمه ای طیبه مبتنی بر فطرت انسان و تحقق کمال و سلامت جسمی، روانی و روحانی و عاملی برای تحقق حیات طیبه و نزدیکی به خداوند و بسترسازی برای پذیرش حق و حقیقت است.
- گستره حلال شامل شئون مختلف زندگی از خوراکی و آشامیدنی، گردشگری، سرگرمی، مد و لباس، هنر، بهداشت و درمان، رواندرمانی، دارو و مکمل، رسانه، لوازم آرایشی و بهداشتی، آیینها و شعائر، روابط اقتصادی، صنعت و فناوری، آموزش و پژوهش را در بر میگیرد.
- اقامه و استقرار نظامات حلال جهت دسترسی به محصولات و خدمات پاک و سالم، حق و تکلیف مردم و تکلیف حکومت اسلامی است، خادمان و مسئولین حلال می بایست نسبت به حفظ احترام و شان این کلمه طیبه مراقبت نمایند.
- جریانسازی حلال، مستلزم تعامل مستمر و سازنده نهادِ دین با نظام حکمرانی (مردم، نهادهای حاکمیتی، دولت، بخش خصوصی، نهادهای علمی و سایر کنشگران) و جریانهای بینالمللی است.
- حلال موضوعی صرفاً فردی نیست و در قلمرو فقه اجتماعی و نظامات قرار میگیرد که بر فقه جواهری و پویای اسلامی بر مبنای فتوای ولی فقیه استوار است.
- نگاه فقه شیعه به حلال، ایجابی، غایتمحور و زیستبومنگر است و کل زنجیره ارزش را در نظر میگیرد.
- حلال، بهعنوان حقیقتی متعالی، هویتی ارزنده و فطری، پدیدهای تمدنی و مزیتی فرهنگی، پیشران شئون مختلف سبک زندگی است و اکتفا به رویکرد اقتصادی تجاری به آن، ناصواب و آسیبزا است.
مسائل و چالشهای کلیدی جریان حلال
- سیاسی: فقدان انسجام نهادی، از سیاستگذاری و برنامهریزی داخلی و واگذاری ابتکار عمل به رقبای بینالمللی بهدلیل انفعال دیپلماسی حلال، تا ضعف شدید در هماهنگی و پیادهسازی سیاستها و اقدامات ملی اقامه حلال که منجر به تعارض سیاستها، شکلگیری تعارض منافع، وقوع کمکاری و دوبارهکاری و هدررفت منابع میشود. غفلت از حکمرانی مبتنی بر فقه نظامات و فقه حکومتی.
- اقتصادی: ناتوانی در نمانامسازی (Branding)جهانی و رفع موانع تجاری بینالمللی بهمنظور جذب متقاضیان .
- علمی، فرهنگی و اجتماعی : ضعف سیاستگذاری آموزشی، فرهنگی و رسانهای درآگاهی بخشی عمومی از پیوند عمیق حلال با رشد معنوی، سعادت و سلامت و اثرات و برکات آن؛ نگاه تقلیلی به حلال و نبود نگرش ایجابی و حداکثری به مقولۀ حلال فراتر از جنبههای فردی و بهعنوان نظامی اجتماعی و تمدنساز؛ کمبود منابع انسانی متخصص مورد نیاز و کمبود تخصصهای میانرشتهای با تخصص ترکیبی فقهی و علمی-فنی در زمینههای مختلف حلال.
- فناوری: ضعف زیرساختها و فنآوریهای سختافزاری و نرمافزاری تولید، رهگیری و کنترل کیفیت.
- زیستمحیطی: ناهماهنگی استانداردها و چالشهای پایش محیطی و کم رنگ بودن سبک زندگی حلال.
- قانونی: اکتفای نهاد قانونگذار به برخی خوراکیهای حلال و کمبود قانونگذاری دقیق در همه ابعاد و حوزههای حلال(خصوصا غفلت از نظامات حلال و فقه نظام) و ضعف شدید در نظام گواهیدهی و نظارت.
چشمانداز سند ملی حلال جمهوری اسلامی ایران در افق ۱۴۱۴
در افق ۱۴۱۴، حلال دیگر صرفاً یک سیاست اقتصادی یا فرهنگی نخواهد بود، بلکه بهعنوان بخشی جداییناپذیر از هویت ملی ایران در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و آموزشی نهادینه میشود. در این افق، جمهوری اسلامی ایران بهعنوان «پیشتاز و پرچمدار ترویج سبک زندگی حلال در جهان اسلام» شناخته خواهد شد و با اتکا به پشتوانههای معنوی و مادی الهی، همکاری همهجانبه نهادهای حاکمیتی و مردمی، و پیوند میان فقه، علم و صنعت، به مرجعیت جهانی در حکمرانی، استانداردسازی و توسعه زیستبوم نوآورانه حلال مبتنی بر فقه امامیه دست خواهد یافت.
اهداف
اقامه نظام حلال و استقرار سبک زندگی حلال بهواسطه:
- حکمرانی یکپارچه و ارتقای زیرساختهای حقوقی-نظارتی حلال؛
- پیشرفت علم حلال(علوم مربوط به حلال) و توسعه زیستبوم نوآورانه حلال و فناوریهای پیشرفته؛
- مرجعیت جهانیِ علمی، فقهی و استانداردسازی حلال؛
- تضمین سهم پایدار از بازار جهانی و نمانامسازی جهانی محصولات حلال ایران؛
- ارتقای جایگاه دیپلماسی در جهت ایفای نقش و تثبیت جایگاه ایران در تمام گسترۀ حلال؛
- تقویت امنیت، عدالت و سرمایه اجتماعی از طریق حلال
سیاستها
الف) سیاستهای استقرار نظام یکپارچه حکمرانی و ارتقای زیرساختهای حقوقی-نظارتی حلال
* یکپارچگی سیاستگذاری و هماهنگکننده در حوزه حلال بهمنظور وحدت سیاستها، کاهش کمکاریها و دوبارهکاریها.
* توسعه و ارتقاء زیرساختهای حقوقی و نظارتی جامع برای نظارت دقیق بر فرآیندهای تولید، توزیع و مصرف محصولات و خدمات حلال.
ب) سیاستهای پیشرفت علم حلال و توسعه زیستبوم نوآورانه حلال و فناوریهای پیشرفته
* توسعه پژوهشهای فقهی و علمی مشترک برای استانداردسازی محصولات حلال و تقویت تخصصهای میانرشتهای
* تربیت نیروی انسانی متخصص در حوزههای مختلف حلال (فقه، صنایع، اقتصاد) از طریق مراکز آموزشی و دورههای تخصصی.
* ارتقاء آگاهی عمومی از پیوند حلال با سلامت و رشد معنوی و ترویج حلال بهعنوان دال مرکزی سبک زندگی تمدنساز اسلامی و مهدوی.
* توسعه فناوریهای نرم و سخت برای بهکارگیری ضوابط، رهگیری و کنترل کیفیت محصولات حلال.
* توسعه زیرساختهای دادهای پیشرفته برای ذخیرهسازی، مدیریت و تحلیل اطلاعات محصولات حلال و ایجاد سیستمهای رهگیری هوشمند برای تضمین کیفیت.
* توسعه فناوریهای پیشرفته در زمینههای مختلف از جمله سیستمهای رهگیری هوشمند و نظارت بر کیفیت فرآیندهای تولید و تجارت جهانی.
ج) سیاستهای مرجعیت جهانیِ علمی، فقهی و استانداردسازی حلال
* اصلاح و تدوین قوانین و استانداردهای یکپارچه در تمام حوزههای گسترۀ حلال و ارتقای نظام گواهیدهی حلال با ایجاد سیستمهای شفاف و آزمایشگاههای معتبر.
* ایجاد و توسعه زیرساختهای نوین حلال برای تولید محصولات و ارائه خدمات منطبق با الزامات دقیق حلال.
*گسترش مراودات علمی و دیپلماسی علمی با رویکرد حلال
د) سیاستهای توسعه اقتصادی و نمانامسازی جهانی محصولات حلال ایران
* توسعه مراکز تولیدی توزیعی و خدماتی حلال با تمرکز بر بازارسازی جهانی محصولات و خدمات حلال.
* تسهیل تجاریسازی محصولات حلال از طریق دسترسی به بازارهای داخلی و بینالمللی و استفاده از فناوریهای پیشرفته برای تضمین کیفیت محصولات.
* تشکیل پیمان های اقتصادی مشترک با کشورها اسلامی و غیر اسلامی و ایجاد زنجیره ارزش افزوده کالا ئ خدمات حلال
* پرهیز از اجبار و مراقبت از تقلب و استفاده نابجا از عنوان حلال
* طراحی و اجرای نمانام حلال متناسب با مراتب و درجات کالا و خدمت حلال
ه) سیاستهای ارتقای جایگاه دیپلماسی در جهت ایفای نقش و تثبیت جایگاه ایران در تمام گسترۀ حلال
* رفع موانع تجاری داخلی و تسهیل تعاملات مالی حلال برای توسعه مبادلات بینالمللی.
* توسعه بازار جهانی برای محصولات و خدمات حلال از طریق نمانامسازی مؤثر و دیپلماسی اقتصادی فعال در مجامع بینالمللی.
* تقویت نقش ایران در مجامع بینالمللی حلال، تشکیل پیمان های اقتصادی مشترک و استفاده از فرصتهای دیپلماسی حلال در سطوح جهانی و منطقهای.
* ایجاد و ثبت نمانام «حلال ایران» در سازمانهای بینالمللی و ارتقاء آن به نمانام معتبر جهانی در بازارهای هدف.
* توسعه شبکههای تجاری و توافقنامهها برای تسهیل تجارت محصولات حلال و گسترش روابط بینالمللی حلال.
* تبادل و پیادهسازی معیارها، استانداردها و ضوابط کیفی و فنی اقامه حلال با بازیگران بینالمللی.
و) سیاستهای تقویت امنیت، عدالت و سرمایه اجتماعی از طریق حلال
* تقویت امنیت و عدالت در صنعت حلال از طریق تدوین قوانین شفاف و کارآمد برای گواهیدهی محصولات حلال.
* ایجاد اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی از طریق سامانههای نظارتی شفاف و جلوگیری از تقلب و استفاده ناصواب از عنوان حلال.
* ایجاد نظامهای نظارتی و استانداردهای زیستمحیطی برای تولید و فرآوری محصولات حلال.
* تبلیغ حلال بهعنوان ظرفیت اجتماعی و تمدنساز، نه صرفاً یک مفهوم اخلاقی و رفتار فردی.
برنامههای اجرایی سند ملی حلال جمهوری اسلامی
- تدوین و تصویب قانون جامع نظام حلال کشور برای تنظیم فرآیندهای استانداردسازی، گواهیدهی و نظارت، و حمایتهای مالی و تجاری از زیستبوم حلال.
- ایجاد ساختار نهادی متمرکز برای هماهنگی کلان، رفع تعارضات و تسهیل اجرای سیاستها و برنامههای ملی حلال در سطح سیاست گذاری و تنظیم گری و توجه به چهار لایهی سیاستگذاری و تنظیمگری و اجراء و نظارت
- تقویت و توسعه مرکز فقهی و تشکیل مراکز علمی حلال بهمنظور تقویت مرجعیت علمی و فقهی در حوزه حلال.
- تدوین و بهروزرسانی استانداردهای حلال با توجه به مراتب و نظامات حلال با همکاری نهادهای فقهی، علمی و صنعتی داخلی و بینالمللی.
- بازنگری سرفصلهای آموزشی و ایجاد رشتههای میانرشتهای در حوزههای علمیه و دانشگاهها و توجه به بینالمللیسازی آنها.
- تأسیس شبکه مدارس عالی مهارتی حلال برای تربیت نیروی انسانی متخصص در زمینه حلال.
- اجرای برنامههای ملی فرهنگی-ترویجی در رسانهها و فضای مجازی برای تبیین ابعاد مختلف حلال و پیوند آن با سلامت، رشد معنوی و پیشرفت تمدنی.
- حمایت از پژوهشهای کاربردی و آیندهپژوهی برای بررسی آثار حلال و تأثیرات فناوریهای نوظهور.
- تدوین موسوعه فقهی-حقوقی نظام حلال برای ایجاد مرجع معتبر در دستگاههای قضائی و اجرایی کشور.
- ایجاد نظام هوشمند صدور و رصد گواهی حلال با راهاندازی سامانه متمرکز صدور، توزیع و رصد گواهیهای حلال.
- راهاندازی و تقویت سامانه حلال بهمنظور طراحی و استقرار پلتفرم دیجیتال برای محصولات و خدمات حلال.
- ایجاد بانک اطلاعاتی یکپارچه فعالان حوزه حلال برای تسهیل تجارت داخلی و خارجی و شفافیت بازار.
- حمایت از فناوریهای تشخیص و کنترل کیفیت برای ارتقاء توانمندیهای بومی در تشخیص مواد حرام، آلودگیها و انطباق محصولات با ضوابط حلال.
- ثبت و معرفی نمانام ملی حلال ایران در سازمانهای بینالمللی و اجرای طرحهای تبلیغاتی برای بازارهای جهانی.
- رفع موانع تجاری و مالی با ایجاد پنجره خدمات تجاری حلال و تسهیل مقررات ارزی و گمرکی برای صادرات و مبادلات بینالمللی.
- توسعه زیرساختهای صادراتی و بازاریابی با تجهیز کریدورهای لجستیک و برگزاری نمایشگاههای تخصصی بینالمللی.
- دیپلماسی فعال استفاده از ظرفیت های بین المللی نظام اسلامی و مرجعیتسازی بینالمللی با حضور مؤثر در نهادهای استانداردسازی و انعقاد تفاهمنامههای همکاری.
- حمایت از شرکتهای دانشبنیان و استارتآپها از طریق تأسیس شتابدهندهها و صندوقهای پشتیبانی طرح های جسورانه برای کسبوکارهای نوآور در حوزه حلال.
- توسعه پارکهای فناوری و مراکز نوآوری تخصصی در صنایع حلال بهمنظور تقویت ظرفیتهای تولیدی و تحقیقاتی در زمینههای مختلف.
- اجرای پروژههای الگو و نمونه سازی.
- تدوین و بهروزرسانی ضوابط زیستمحیطی برای محصولات حلال برای اطمینان از تولید محصولات حلال با کمترین آسیب به محیط زیست.
- اصلاح نظام گواهیدهی حلال برای طراحی سامانههای شفاف و معتبر مبتنی بر آزمایشگاههای معتبر و اصلاح فرآیندهای نظارتی.
سنجش و ارزیابی
شاخص محوری تحقق نظام حلال در تراز تمدنی عبارت است از:
میزان و درصد گسترش حلال و مقابله با حرام در سبد زندگی مردم، بهصورت تفکیکی در حوزههای مختلف، در سطح داخلی و خارجی.
این شاخص، بیانگر نتیجه نهایی استقرار و کارآمدی نظام حلال بوده و کلیه شاخصهای دیگر، نقش پشتیبان، تبیینی و تقویتی در تحقق آن دارند.
۱. شاخصهای پایش انسجام نهادی، فقهی و حقوقی نظام حلال
۱ـ۱. میزان و درصد هماهنگی، اصلاح، تدوین یا بازنگری قوانین و مقررات در راستای تحقق سند ملی حلال، همراه با ارزیابی کیفی میزان انطباق این اصلاحات با اهداف و رویکرد نظاممند و الزامات فقهی سند.
۱ـ۲. سطح فعالیت، کارآمدی و هماهنگی نهادهای کلیدی حکمرانی حلال، از جمله بنیاد حلال، نهاد تنظیمگر و شورای عالی فقهی، بر اساس شاخصهای کمّی و کیفی نظیر تعداد جلسات، مصوبات، تفاهمنامهها و هماهنگیهای اجرایی مؤثر.
۱ـ۳. میزان بهروزرسانی، تکمیل و انسجام ضوابط و استانداردهای ملی حلال در حوزههای اولویتدار، متناسب با تحولات فقهی، علمی و بینالمللی.
۱ـ۴. درصد پوشش نظارتی بنگاهها و زنجیرههای تأمین حلال تحت نظام یکپارچه گواهیدهی و نظارت.
۱ـ۵. میانگین زمان صدور گواهی حلال و سطح رضایتمندی فعالان اقتصادی از فرآیندهای تنظیمگری، بهعنوان شاخصی از کارآمدی نظام حکمرانی حلال.
۲. شاخصهای ارزیابی اقتدار اقتصادی، بازار و تعاملات بینالمللی حلال
۲ـ۱. ارزش بازار داخلی محصولات و خدمات حلال و میزان رشد آن، همراه با حجم و روند صادرات.
۲ـ۲. سهم جمهوری اسلامی ایران از بازار جهانی حلال بر اساس دادههای معتبر بینالمللی.
۲ـ۳. تعداد و سطح اثربخشی تفاهمنامهها و موافقتنامههای دوجانبه و چندجانبه حلال با کشورهای مختلف.
۲ـ۴. میزان و کیفیت حضور و اثرگذاری جمهوری اسلامی ایران در کمیتهها و نهادهای فنی استاندارد حلال در سطح بینالمللی.
۲ـ۵. تعداد و وضعیت رشد شرکتهای دانشبنیان و استارتآپهای فعال در حوزه حلال و میزان جذب سرمایه در این حوزه.
۳. شاخصهای سنجش مرجعیت علمی، فناوری و سرمایه انسانی حلال
۳ـ۱. تعداد و کیفیت مقالات علمی، پایاننامهها و طرحهای پژوهشی مرتبط با حلال و میزان تأثیرگذاری آنها در جوامع علمی.
۳ـ۲. تعداد و سطح توسعه رشتهها و برنامههای آموزشی دانشگاهی و حوزوی در حوزه حلال.
۳ـ۳. تعداد و کیفیت نیروی انسانی آموزشدیده و دارای گواهی صلاحیت حرفهای در سطوح مختلف نظام حلال.
۳ـ۴. تعداد و سطح بهکارگیری فناوریهای نوآورانه در کنترل کیفیت، فرآوری و نظارت حلال.
۳ـ۵. میزان سرمایهگذاری و هزینهکرد تحقیق و توسعه در حوزه حلال در بخشهای دولتی و خصوصی.
۳ـ۶. تعداد، پراکندگی و سطح اعتبار آزمایشگاهها و مراکز سنجش و ارزیابی حلال.
۴. شاخصهای ارزیابی مشروعیت اجتماعی، فرهنگی و سرمایه اعتماد
۴ـ۱. سطح آگاهی عمومی از ابعاد مختلف حلال، بر اساس پیمایشها و نظرسنجیهای ملی.
۴ـ۲. میزان رضایتمندی مصرفکنندگان از کیفیت، سلامت و اطمینانپذیری محصولات و خدمات حلال.
۴ـ۳. تعداد و کیفیت تولیدات فرهنگی، رسانهای و آموزشی ترویجدهنده سبک زندگی حلال.
۵. شاخصهای کلان عملکرد، پایداری و تابآوری نظام حلال
۵ـ۱. شاخص مرکب پیشرفت نظام حلال، مبتنی بر تجمیع شاخصهای بخشی، برای ارزیابی میزان تحقق اهداف سند.
۵ـ۲. درجه انطباق زنجیرههای تأمین حلال با سامانه ملی رهگیری و صحت و شفافیت اطلاعات ثبتشده.
۵ـ۳. تعداد و نسبت گزارشهای تخلف شناساییشده، بررسیشده و حلوفصلشده در نظام نظارتی حلال.
۵ـ۴. میزان کاهش خطرپذیریهای شناساییشده در حوزه امنیت زیستی و پایداری نظام حلال.
.
الزامات پیادهسازی سند ملی حلال جمهوری اسلامی ایران
۱. الزامات تحقق حلال در سطح حکمرانی (بستر حاکمیتی)
تشکیل بنیاد حلال جمهوری اسلامی ایران جهت پیادهسازی اصول حکمرانی با نقش آفرینی حوزههای علمیه (بهعنوان تولیت جریان اقامه حلال) و ساختارهای دولتی دارای مأموریت موازی (وزارتخانه هایی مانند: جهاد کشاورزی، صمت، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت صنایع دستی میراث فرهنگی و گردشگری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان ملی استاندارد) و نهادهای عمومی و خصوصی
۲. الزامات تحقق حلال در سطح نهادها و سازمانها
همکاری و مشارکت فعال قوه مقننه و دستگاههای متولی با مرکز پژوهشی حلال حوزه علمیه مروی، در راستای تدوین و تصویب «قانون جامع نظام حلال جمهوری اسلامی ایران» ظرف مدت دو سال به منظور مشخص نمودن حدود وظایف و مأموریت نهادهای مسئول و تعیین ساختارها و سازوکارهای مورد نیاز برای اجرای سیاستها و برنامههای سند و هماهنگی و نظارت کنشگران و ذینفعان.
استانداردسازی و پیادهسازی ضوابط فنی: بنیاد حلال جمهوری اسلامی باید با همکاری ساختارهای حاکمیتی و حوزه علمیه اقدام به طراحی و بهروزرسانی ضوابط و استانداردهای ملی حلال و ایجاد سامانه یکپارچه صدور و نظارت بر گواهیهای حلال نماید.
الزام سازمان برنامه و بودجه، وزارت اقتصاد و امور دارایی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، سازمان بورس و اوراق بهادار وزارت صمت و جهاد کشاورزی جهت طراحی و توسعه محصولات مالی و بانکی و تولیدی و خدماتی منطبق با اصول حلال و تسهیل در سرمایهگذاری و تجارت در این حوزه.( در حال حاضرخدمات بسیاری توسط این نهادها ارایه میشود که میتوان با پیوست حلال و جهت گیری صحیح در مسیر توسعه حلال آورده بسیار بیشتری برای کشور داشته باشد)
۳. الزامات حمایتی و مشوقمحور جهت تحقق حلال
الزام سازمان برنامه و بودجه، وزارت اقتصاد و امور دارایی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، سازمان بورس و اوراق بهادار وزارت صمت و جهاد کشاورزی به همکاری در استقرار نظام اقامه حلال در محصولات و خدمات مالی و بانکی و تأمین منابع و سازوکارهای مالی زنجیرۀ ارزش حلال.
تعیین مشوقهای مؤثر برای تکمیل و توسعه زنجیره ارزش اقامه حلال.
۴. الزامات نظارتی، ارزیابی و شفافیت
سامانه ارزیابی و پایش پیشرفت سند: مسئولیت راهاندازی سیستم پایش و ارزیابی سالانه پیشرفت سند ملی حلال به بنیاد ملی حلال و مرکز رصد شورای عالی انقلاب فرهنگی محول میشود. این سیستم باید بهطور شفاف گزارشهای دورهای را منتشر کند.
۵. الزامات تحقق حلال در سطح بین المللی
وزارت امور خارجه موظف با همکاری ظرفیت های بین المللی نظام اسلامی (مانند سازمان فرهنگ و ارتباطات، جامعه المصطفی العالمیه)به پیگیری «دیپلماسی فعال حلال» و مذاکره برای انعقاد تفاهمنامههای متقابل و همچنین توسعه روابط تجاری برای گسترش بازار جهانی محصولات دارای نشان حلال ایران است.
۶. الزامات فرهنگسازی و آموزش عمومی تحقق سبک زندگی حلال
تولید محتوای آموزشی و رسانهای: سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید در همکاری با بنیاد حلال، محتوای آموزشی و ترویجی جذاب و اثرگذار برای ارتقای آگاهی عمومی نسبت به ابعاد مختلف حلال تولید و منتشر کنند.
گنجاندن مفاهیم حلال در نظام آموزشی: وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی موظف به گنجاندن مفاهیم سبک زندگی حلال در برنامههای آموزشی و انتقال آن به دانشآموزان و دانشجویان هستند.
نگاشت نهادی
دبیرخانه تدوین سند ملی حلال با کمک سایر دستگاه ها نگاشت نهادی و مختصات برنامه های اجرايی سند را ظرف مدت 3 ماه پس از تصويب سند بر اساس دستورالعمل ستاد فرهنگی و اجتماعی دبيرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهيه و تكميل و برای تصويب به دبيرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی ارسال نمايد.
تبصره 1 – نگاشت نهادی و برنامههای اجرايی پس از تصويب به عنوان ضمائم سند به سند ملحق میشود.
تبصره 2– پس از تقسیم کار ملی و نگاشت نهادی، نهادهای مختلف مشارکت کننده در پیاده سازی سند ملی حلال موظف به ارایه گزارش عملکرد سالانه خود به شورای انقلاب فرهنگی هستند.
روزآمدسازی سند ملی حلال:
روزآمدسازی سند ملی بر اساس فرآیندهای مصوب ستاد و پیشنهادات اصلاحی دبیرخانه انجام میشود سند ملی حلال هر 3سال یکبار بر اساس تحولات جهانی، فناوری و نیازهای داخلی روزآمد میشود.
بخش خصوصی و اصحاب حلال باید در روزآمدسازی اسناد از طریق مشارکت فعال و حمایتهای مالی و قانونی دخیل باشند.
اللهم أغننا بحلالک عن حرامک