بسمه تعالی
طرح راهبردی تأسیس «گروه تخصصی(حلقه) غذا و آشامیدنی حلال»
در لجنهی علمی حلال حوزه علمیه مروی
۱. تبیین ضرورت و بیان مسئله
حلال، در جهان معاصر، نهفقط یک حکم فقهی فردی بلکه یک نظام جامع زیستفرهنگی و سبک زندگی است که مورد توجه مسلمانان و حتی بسیاری از غیرمسلمانان قرار گرفته و در مجامع علمی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی جایگاهی برجسته یافته است. با وجود این اقبال جهانی، فقه جعفری و جمهوری اسلامی ایران جایگاه بایسته خود را در عرصه دانش حلال نیافته و سهم علمی و راهبردی آن متناسب با ظرفیتهای فقه اهلبیت علیهم السلام تثبیت نشده است؛ امری که ضرورت اقدام هماهنگ، نظاممند و عمیق را دوچندان میکند.
در میان ساحتهای گوناگون حلال، خوراک و آشامیدنی از جایگاه ویژه ای برخوردار است؛ زیرا نخستین و ملموسترین عنصر در سبک زندگی حلال است. این اهمیت در تعالیم پیامبر اکرم صلوات الله علیه و آله اهلبیت علیهم السلام و میراث فقهی مسلمانان بهروشنی دیده میشود. قرآن کریم با آیه «فَلْیَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى طَعامِهِ»[1] معیار توجه، بررسی و دقت در خوراک را بیان کرده و مهمترین ابعاد این توجه، تشخیص حلال و حرام بودن غذا و نوشیدنی است.
در دنیای امروز، تعیین حلیت خوراک و نوشیدنی تنها با طرح سؤال فقهیِ ساده ممکن نیست؛ بلکه نیازمند بررسی عناصر پیچیده و متغیری همچون منشأ ماده اولیه، ترکیبات افزودنی، فناوریهای تولید و فرآوری، شیوههای نگهداری، نظام توزیع و حتی استانداردهای واردات و صادرات است. این موضوع بدون پژوهشهای عمیق، روزآمد و میانرشتهای-که فقه، علوم غذایی، شیمی، زیستفناوری، استانداردسازی و نظامهای نظارتی را در کنار یکدیگر بنشاند-به نتیجه صحیح و قابل اتکا نخواهد رسید.
بررسی حلال بودن خوراکیها و آشامیدنیها از وظایف فقیهان، اندیشمندان علوم دینی، متخصصان علوم و فناوریهای غذایی و نیز فعالان زنجیره تولید و مصرف است؛ و از سوی دیگر، از وظایف بنیادین حکومت اسلامی و نهادهای نظارتی به شمار میرود. این مسئولیت خطیر اقتضا میکند که حوزه علمیه در جایگاه مرجعیت علمی خود، ساختارهای تخصصی و کارآمد برای این امر ایجاد کند.
با توجه به تشکیل «لجنه علمی حلال» در حوزه علمیه مروی و رسالت حوزه علمیه، ایجاد گروه تخصصی فقه غذا و آشامیدنی ضروری به نظر میآید؛ اقدامی که میتواند پاسخگوی نیازهای روبهرشد جامعه اسلامی و تأمینکننده سلامت و سعادت فرد و جامعه باشد
۲. رویکرد راهبردی
امروزه رویکرد غالب به حلال صرفاً یک «برچسب تجاری» و رویکردی سلبی حرام نبودن محصول بازاری است. این نگاه صرفا تجاری نتوانسته اقتضائات عملی و عمق ماهوی حلال را رشد دهد و بعضاً منجر به رواج محرمات تحت عنوان حلال شده است. در حالی که حلال بستر تبدیل فقه به «ساختار و رویکرد اجتماعی و حکمرانی» است. حلال تنها یک حکم تکلیفی نیست، بلکه زیربنای مهندسی نظامات اجتماعی و تنظیمگری است. بنابراین طرح حاضر بر اولویتهای زیر استوار است:
- اصالت علمی: تمرکز بر گزارههای دینی اصیل و پاسخگویی به مسائل مستحدثه حلال، فراتر از نگاه صرفاً تجاری.
- نگاه جهانی: اهتمام و توجه به نیازها و مسایل بین المللی و توجه به دیپلماسی علمی
- صیانت از بازار: ایجاد جریان علمی اصیل برای محافظت از اقتصاد مسلمین در برابر انحرافات فقهی.
- گذار به نگاه ایجابی: بازتعریف حلال به عنوان امری که مایه «قوام» و «صلاح» جامعه است و با عبور از لایه صدور فتوا به عرصهی سیاستگذاری از تدوین آییننامههای اجرایی به سطح تاثیر گذاری فراتر از استانداردهای تجاری صرف رسیده.
- رویکرد مسئلهمحور و نیازمحور: تمرکز بر مسائل واقعی و مبتلابه صنعت غذا و نوشیدنی کشور و جهان اسلام؛ با اولویتدهی به موضوعات اثرگذار مانند طهارت و نجاست، افزودنیها، منشأ مواد اولیه، الکل، نوشیدنیهای نوظهور و استانداردهای حلال.
- رویکرد فقه مقارن و اجتهادی: استفاده از ظرفیت تطبیقی میان مذاهب اسلامی برای استحکام مبانی، رفع ابهامات، و ارائه راهحلهای دقیق و قابل اتکا برای نظام حلال.
- رویکرد دانشپایه و همافزا با علوم آزمایشگاهی و صنعت : تعامل ساختاریافته با متخصصان صنایع غذایی، آزمایشگاهها، سازمان استاندارد، وزارت بهداشت و نهادهای حلال و سایر مراکز مرتبط؛ جهت اطمینان از انطباق مباحث فقهی با واقعیتهای فنی و تکنولوژیک.
- رویکرد نظاممند در زنجیره حلیت: نگاه فرایندی از منشأ ماده اولیه تا مصرف؛ بررسی فقهی تولید، فرآوری، نگهداری، حملونقل و عرضه، و نه صرفاً حکمگذاری بر محصول نهایی.
- رویکرد آیندهپژوهانه نسبت به محصولات و تکنولوژیهای نو: رصد و تحلیل موضوعاتی مانند ساخت غذا در آزمایشگاه، نوشیدنیهای عملکردی، طعمدهندههای مصنوعی، پروتئینهای جایگزین و فناوریهای نوین فراوری.
- رویکرد استانداردسازی و تولید معیارهای عملیاتی حلال: تبدیل یافتههای فقهی به شاخصها، چکلیستها، دستورالعملها، آیین نامه ها و چارچوبهای قابل استفاده برای نهادهای حلال، صنعت و دستگاههای نظارتی
- توجه به اجرا و اقامه حلال: تلاش برای تبدیل دستاوردهای فقهی به سازوکارهای اجرایی، دستورالعملها و چارچوبهای عملیاتی بهگونهای که امکان تحقق و اقامه حلال از مزرعه تا سفره فراهم آید
۳. اهداف کلان
- احراز مرجعیت فقهی در حوزه موضوعات حلال در سطح بینالملل.
- صیانت از تجاریسازی محصولات مبتنی بر بررسی های دقیق فقهی.
- ارائه و نشر سالانه مقالات علمی – پژوهشی و سایر خروجی های پژوهشی
- گفتمان سازی حلال در عرصه جهانی مبتنی بر رویکرد اصیل فقاهتی
- تبیین و توسعه نظام فقهی حلیت و استخراج مبانی و ضوابط فقهی در زنجیره غذا و آشامیدنی از مزرعه تا سفره
- دیپلماسی علمی و اشتراک گذاری یافته ها با سایر مراکز حلال
- پاسخگویی به مسائل مستحدثه و نوپدید در صنعت غذا و نوشیدنی
- تقویت فقه مقارن در حوزه غذا و آشامیدنی
- ایجاد چارچوبهای علمی برای نظارت شرعی و برخط بر محصولات غذایی و آشامیدنی
- ارتقای مرجعیت علمی حوزه در عرصه استانداردسازی حلال
- شناسایی و اولویتبندی مسائل کلیدی و چالشهای فقهی حوزه غذا و آشامیدنی
- ایجاد کرسی علمی تخصصی (درس خارج تخصصی)
ساختار عملیاتی و ارکان گروه
این کارگروه در قالب «حلقههای علمی-تربیتی» با ساختار زیر مدیریت میشود:
- استاد عالی گروه پژوهشی:
انتصاب 3 ساله یکی از شخصیتهای مبرز علمی، فقیه متجزی حوزه حلال، واجد رویکرد فعالانه میان رشته ای؛ جهت راهبری، هدایت علمی و نظری گروه و تمرکز بر نظریه پردازی در حوزه خوراکی و آشامیدنی حلال.
استاد پیشنهادی لجنهی علمی حلال حضرت ایت الله عالمی است
- استاد و دبیر گروه علمی :
انتصاب 1 ساله یکی از شخصیت های حوزوی مسلط به مسائل حلال، مورد تائید استاد گروه و استاد مجری لجنه علمی حلال ، دارای تجربه علمی و عملی در حوزه حلال جهت مدیریت امور اجرایی، آموزشی، پژوهشی و استاد داخلی تحت نظر استاد گروه و مسئول لجنه حلال.
این انتصاب در صورت تائید استاد گروه قابل تمدید است.
استاد پیشنهادی لجنهی علمی حلال حضرت حجه الاسلام و المسلین اسلامپور است
- مشاوران ( فنی و اجرایی) :
- مشاور فنی گروه علمی:
انتصاب ۱ ساله یکی از شخصیتهای متخصص در حوزههای مرتبط با صنایع غذایی یا تغذیه و کنترل غذا دارای سابقه علمی معتبر و آشنا با مباحث حلال، به پیشنهاد استاد مجری لجنه علمی و با تأیید استاد گروه، جهت ارائه مشورتهای تخصصی علمی، فنی و میانرشتهای در موضوعات خوراکی و آشامیدنی حلال، تحلیل دادههای تخصصی، ارزیابی علمی پروندههای فقهی و کمک به استانداردسازی مستندات علمی گروه.
این انتصاب در صورت تائید استاد گروه قابل تمدید است.
- مشاور اجرایی گروه علمی:
انتصاب ۱ ساله یکی از افراد دارای تجربه اجرایی، مدیریتی یا هماهنگی پروژهها (ترجیحاً آشنا با محیطهای حوزوی–دانشگاهی و ساختارهای اداری)، به پیشنهاد استاد مجری لجنه علمی حلال و با تأیید استاد گروه ، جهت مشاوره و همکاری در طراحی، تنظیم و بهینهسازی سازوکارهای اجرایی گروه، برنامهریزی عملیاتی، پیگیری امور اداری، هماهنگی ارتباطات بیننهادی، ساماندهی نشستها، کارگاهها و پروژهها و کمک به استقرار نظام حلال.
این انتصاب در صورت تائید استاد گروه قابل تمدید است.
پژوهشگران (طلبه و دانشجو) :
حوزوی :
جذب سالانه حداقل 3 و حد اکثر 5 استاد جوان یا طلبهی فاضل دارای سطح 3 علاقمند به موضوع گروه پژوهشی ضمن اخذ تعهد 3 سال خدمت در ساختار کارگروه و انجام پایان نامه سطح 4 در موضوع مورد تائید گروه. با نظر استاد گروه امکان جذب طلاب فاضل مشغول به تحصیل سطح 3 با تعهد انجام پایان نامه های سطح 3 و 4 در موضوع مورد تائید گروه امکان پذیر است.
دانشجویی:
جذب سالانه 3 تا 5 دانشجوی رشته های صنایع غذایی، پزشکی و علوم مرتبط بعد از قبولی در امتحان علوم پایه علاقمندبه مباحث حوزوی و موضوع گروه پژوهشی، ضمن اخذ تعهد 3 سال خدمت در ساختار کارگروه و انجام پژوهش های مورد تائید گروه.
۵. فرآیند پذیرش و نخبگانی
جذب طلاب بر اساس معیارهای کیفی صورت میگیرد:
- شرایط طلاب: حداقل سطح سه؛ دارای استعداد پژوهشی، انگیزه اجتهادی و متخلق به زیّ طلبگی.
- شرایط دانشجویان: حداقل پس از قبولی در امتحان علوم پایه؛ تدین و آشنایی با معارف اسلامی، دارای استعداد پژوهشی، انگیزه علمی و عملی
- مراحل گزینش: بررسی سوابق، مصاحبه شفاهی، تأیید استاد گروه و گذراندن دوره تمهیدی.
۶. الزامات اجرایی و گامهای نخستین
برای تحقق این طرح، تأمین موارد زیر الزامی است:
- ایجاد حجره تخصصی و تدارک تجهیزات ضروری متناسب با لیست پیوستی.
- دسترسی به منابع علمی تراز اول و تعامل با سایر مراکز علمی حوزوی و دانشگاهی، مراکز صنعتی و اجرایی و مراکز حلال داخلی و بین المللی.
- برگزاری نشستهای علمی تخصصی.
- نشر و ترویج آثار علمی، پژوهش ها و گزارش فعالیت های کارگروه به صورت مستمر و ادواری.
- حمایت مالی از اساتید و پژوهشگران شامل بر حقالزحمه اساتید و مشاوران، هزینه های پژوهشی و دیگر موارد که مبتنی بر طرح های پیشنهادی از سوی لجنه حلال به تائید معاونت محترم علمی حوزه علمیه مروی برسد.
- برنامه های عملیاتی / زمان بندی اجرایی
پس از تایید اولیه و تصویب طرحنامه توسط حوزه علمیه مروی و ابلاغ طرح به لجنه علمی حلال انشاالله
- مذاکره و عقد قرارداد اولیه با اساتید و طلاب و تشکیل هسته اولیه ( استاد گروه، استاد داخلی، مشاور فنی، یک نفر عضو) جهت انجام فاز مطالعاتی
- ترسیم خط و مشیء علمی و اجرایی و برنامه ریزی علمی گروه توسط هسته اولیه دو ماه
- ثبت نام و تکمیل اعضاءگروه دو ماه ( همزمان با ترسیم خط و مشیء علمی و اجرایی)
- آماده سازی زیر ساخت های سخت افزاری و نرم افزاری و عقد قرارداد ها دو ماه ( همزمان با ترسیم خط و مشیء علمی و اجرایی)
- برنامه های شش ماهه نخست گروه
اهدف اجرایی خرد:
- تثبیت و استقرار گروه
- توانمند سازی پژوهشی و کارورزی و آشنایی اعضاء با موضوعات تخصصی
- کشف و تثبیت مدل مواجهه با موضوعات میان رشته ای
- ارایه موضوعات تخصصی خوراکی و آشامیدنی حلال
- تبدیل موضوصوعات به مسایل فقهی حلال( توضیح روند تبدیل موضوع به مساله)
- استخراج نسخه به روز نظام مسایل خوراکی و آشامیدنی حلال (نیازمند روزآمدی مستمر است)
- سطحبندی مسائل و تعیین نوع مواجهه علمی و اجرایی با آنها جهت حل مسایل
برنامه های اجرایی:
- مطالعات کتابخانه ای منابع دینی و فنی
- جست و جو و مطالعه منابع روز
- نشست علمی علی الخصوص مشترک و بین رشتهای
- مصاحبه عمیق
- جلسات و گفت و گو ها وگعده ها
- برگزاری کارگاه های علمی و مهارتی جهت اعضاء
- استخراج و تنقیح موضوعات تخصصی
- تبدیل موضوعات به مسایل ( فرآیند تبدیل موضوع به مساله)
- نگارش نظام مسایل
- گونه شناسی و سطح بندی مسایل( در دو ساحت علمی و اجرایی/ با چهار سطح در هر ساحت )
- ارایه مدل مواجهه و حل مسایل
در گام بعد ( پس از شش ماه) انشاالله گروه اقدام به حل مسایل علمی و اجرایی با سطح بندی ذیل می نماید:
علمی
الف : یادداشت فقهی
ب: مقاله علمی ترویجی
ج: مقاله علمی پژوهشی
د: رساله و کتاب علمی
ه: نظریه
اجرایی
الف : تعیین نقشه راه اجرایی
ب: استاندارد نویسی
ج: تعامل با ذی نفعان مرتبط
د: گفتمان سازی و اقدامات تبیینی و رسانه ای
ه: نگاشت نهادی (تقسیم کار دستگاهی)
و: پیگیری ابلاغ آیین نامه ها و اجرا
اقدامات ارکان و اجزاء گروه:
۱. استاد عالی گروه
- تأیید و راهبری کلان گروه خوراکی و آشامیدنی حلال در سطح مأموریت و چشمانداز.
- تصویب نهایی اسناد راهبردی، از جمله:
- مدل مواجهه با مسائل میانرشتهای،
- «نظام مسائل خوراکی و آشامیدنی حلال»،
- الگوی سطحبندی مسائل علمی و اجرایی.
- نظارت عالی بر حسن اجرای برنامههای ششماهه و ارائه تذکرات راهبردی.
- حمایت از ارتباطات کلان گروه با نهادهای حوزوی، دانشگاهی و نظام سلامت.
۲. استاد گروه
- هدایت علمی و مدیریتی جریان کار گروه در سطح عملیات.
- برنامهریزی و برگزاری منظم جلسات گروه و تصویب دستور جلسات.
- تعیین سیاستهای پژوهشی، اولویتبندی موضوعات و جهتدهی به روند تبدیل موضوع به مسئله.
- ارزیابی و اصلاح خروجیهای پژوهشی (پروندههای مسئله، یادداشتها، گزارشها).
- راهنمایی پژوهشگران در مطالعات کتابخانهای، میدانی و مصاحبههای عمیق.
- پیگیری تحقق اهداف ششماهه و گزارش دورهای به استاد عالی گروه.
- اهتمام کامل و تثبیت و استقرار گروه
۳. پژوهشگران (طلبه یا دانشجو) گروه
پژوهشگران بازوی اصلی اجرای برنامههای علمی و پژوهشی گروهاند. وظایف آنان عبارت است از:
- مطالعه، گردآوری اطلاعات و آشنایی با منابع دینی و فنی بر اساس راهنماییهای استاد گروه.
- فیشبرداری منظم و تشکیل «پرونده علمی» برای موضوعات مرتبط با خوراکی و آشامیدنی حلال.
- مشارکت در انجام پژوهشهای کیفی، از جمله انجام و یا همراهی در مصاحبههای عمیق با اندیشمندان و متخصصان به تشخیص استاد گروه.
- حضور فعال و منظم در نشستها، جلسات گروه و کارگاههای علمی و مهارتی.
- جمعبندی، ساماندهی و ارائهی موضوعات و یافتهها به استاد گروه در قالب گزارش یا شناسنامه موضوع/مسئله.
- ارتقای توانمندیهای فردی پژوهشی و علمی در حوزه خوراکی و آشامیدنی حلال (روش تحقیق، فهم متون دینی و فنی، آشنایی با ادبیات تخصصی).
- ارتقای توانمندیهای فردی مهارتی متناسب (مهارت مصاحبه، نگارش علمی، ارائه، کار تیمی و نرم افزار های تخصصی…).
- مشارکت فعال در فرآیند «تبدیل موضوع به مسئله» و کمک به سطحبندی علمی و اجرایی مسائل.
- مشارکت در تدوین و بهروزرسانی «نظام مسائل خوراکی و آشامیدنی حلال» و مدل مواجهه گروه.
۴. مشاور فنی (حوزه نظام سلامت و پزشکی)
- پاسخگویی به سوالات و مسائل تخصصی مربوط به ساختار، فرآیندها و واقعیتهای علمی حوزه تغذیه.
- کمک به فهم دقیق موضوعات از منظر فنی (صنایع غذایی، کنترل غذا و تولیدات نو پدید و فرایندهای تولید ) برای جلوگیری از خطای موضوعشناسی.
- همراهی با گروه در گونهشناسی و سطحبندی مسائل اجرایی مرتبط با غذای حلال.
۵. مشاور اجرایی
- ارائه راهحلهای اجرایی برای مواجهه با مسائل استخراجشده (نقشه راه، مراحل اجرا، الزامات نهادی).
- کمک به طراحی «نقشه راه اجرایی» حل مسائل در سطوح مختلف سازمانی و نهادی.
- پیشنهاد راهکارهای تعامل با ذینفعان مرتبط (نهادهای حوزوی، دانشگاهی، وزارت جهاد و بهداشت و صمت، تولید کنندگان و توزیع کنندگان صنایع غذایی)
- مشاوره در زمینه گفتمانسازی، اقدامات تبیینی، رسانهای و نگاشت نهادی (تقسیم کار دستگاهی).
- همراهی در پیگیری تصویب و اجرای آییننامهها و استانداردهای مرتبط با خوراکی و آشامیدنی حلال.
ملاکهای ارزیابی عملکردِ برنامههای اجرایی
۱) مطالعات کتابخانهای منابع دینی و فنی
- تعداد منابع دینی و فنی مطالعهشده در شش ماه
- تعداد فیشها/یادداشتهای ثبتشده
۲) جستوجو و مطالعه منابع روز
- تعداد مقالات و اسناد روز (فارسی/انگلیسی) که خوانده و خلاصه شدهاند.
- داشتن یک بانک اطلاعاتی دیجیتال از منابع مناسب
۳) نشستهای علمی (مشترک و بینرشتهای)
- برگزاری حداقل 1 نشست بینرشتهای ماهانه با حضور متخصصان صنایع و علوم مرتبط تغذیه.
- برای هر نشست:
صورتجلسه، خروجیهای مشخص، موضوعات استخراجشده.
۴) مصاحبه عمیق
- انجام حداقل 6 مصاحبه عمیق با اندیشمندان یا متخصصان علوم مرتبط تغذیه و صنایع غذایی.
- داشتن متن پیادهسازیشده مصاحبهها و استخراج نکات کلیدی.
۵) جلسات و گفتوگوها و گعدهها
- هر هفته حد اقل 1 جلسه غیررسمی و گعدههای علمی
- ثبت خلاصه مباحث مطرحشده و موضوعات جدیدی که از این گعدهها بیرون آمده.
۶) کارگاههای علمی و مهارتی
- تعداد 3 کارگاهها
۷) استخراج و تنقیح موضوعات تخصصی
- تعداد موضوعات خام جمعآوریشده.
- تعداد موضوعاتی که پس از بحث و تنقیح، تأیید نهایی شدهاند.حداقل 200 مورد
۸) تبدیل موضوعات به مسائل
- تعداد موضوعاتی که به مسئله فقهی/علمی تبدیل شدهاند (حداقل 10۰ مورد).
- کیفیت صورتبندی سؤالات (تأیید استاد گروه).
۹) نگارش نظام مسائل
- وجود یک سند مکتوب «نظام مسائل» با ساختار روشن.
- تعداد و تنوع مسائل مندرج در آن.
۱۰) گونهشناسی و سطحبندی مسائل و ارائه مدل مواجهه و حل مسائل
- داشتن جدول/ماتریس سطحبندی در دو ساحت علمی و اجرایی.
۱. شاخصهای ارزیابی عملکرد ششماهه استاد عالی گروه
- حضور و مشارکت راهبردی
- تعداد جلسات کلان (راهبردی) که در ششماه با گروه داشته است.
- حدّاقل مطلوب: ۲ تا ۳ جلسه رسمی با صورتجلسه.
- تأیید و تصویب اسناد کلیدی
- تعداد اسناد راهبردی که با نظر نهایی ایشان تأیید شده است:
- مدل مواجهه با مسائل،
- نسخه اوّل نظام مسائل خوراکی و آشامیدنی حلال،
- الگوی سطحبندی مسائل.
- حدّاقل مطلوب: تأیید هر سه محور فوق.
- راهبری و جهتدهی کلان
- تعداد تذکرات/سیاستهای کلان ثبتشده در صورتجلسات که به اصلاح مسیر کمک کرده است.
- کیفیت: میزان انطباق جهتگیری گروه با خطوط کلان ابلاغی (بر اساس گزارش استاد گروه، بهصورت توصیفی یا با امتیازدهی ۱ تا ۵).
- حمایت از ارتباطات بیرونی
- تعداد معرفیها، حمایتها یا گشایشهای ارتباطی با نهادهای حوزوی، دانشگاهی یا صنعتی.
- حدّاقل مطلوب: حداقل ۱ مورد حمایت/معرفی مؤثر در ششماه.
۲. شاخصهای ارزیابی عملکرد ششماهه استاد گروه
- برنامهریزی و برگزاری جلسات
- تعداد جلسات رسمی گروه در ششماه.
- حدّاقل مطلوب: ۶ جلسه (میانگین هر ماه یک جلسه) با دستورجلسه و صورتجلسه مکتوب.
- هدایت علمی و اصلاح خروجیها
- تعداد خروجیهای پژوهشی که بررسی و اصلاح شده است (پرونده مسائل، گزارشها، یادداشتها).
- حدّاقل مطلوب: بررسی و بازخورد بر روی حداقل 30 پرونده
- هدایت فرآیند تبدیل موضوع به مسئله
- تعداد موضوعاتی که تحت هدایت استاد گروه به «مسئله فقهی/علمی» تبدیل شدهاند.
- حدّاقل مطلوب: حداقل ۱۰ مسئله صورتبندیشده.
- تعیین اولویتها و سیاستهای پژوهشی
- وجود یک فهرست اولویتدار از موضوعات/مسائل غذای حلال، با تأیید استاد گروه.
- بهروزرسانی حداقل یکبار در ششماه.
- تعامل با پژوهشگران
- تعداد جلسات انفرادی یا گروهی هدایت علمی با پژوهشگران (غیر از جلسات عمومی).
- رضایت پژوهشگران از میزان راهنمایی.
- گزارشدهی به استاد عالی
- ارائه حداقل یک گزارش مکتوب میاندوره یا پایان ششماهه به استاد عالی گروه و لجنه علمی حلال
۳. شاخصهای ارزیابی عملکرد ششماهه پژوهشگران (طلبه یا دانشجو)
این شاخصها برای هر پژوهشگر بهطور فردی سنجیده میشود:
- مطالعه و گردآوری منابع
- تعداد منابع دینی و فنی مطالعهشده و ثبتشده در پرونده علمی.
- حدّاقل مطلوب (مثال):
- ۵ منبع دینی کلیدی،
- ۵ منبع فنی/ علوم غذایی یا مدیریتی مرتبط.
- فیشبرداری و تشکیل پرونده علمی
- تعداد فیشها/یادداشتهای ثبتشده در ششماه.
- حدّاقل مطلوب: 150فیش (عددِ دقیق را گروه تعیین میکند).
- وجود «پرونده علمی منظم» برای حداقل یک موضوع یا مجموعهای از موضوعات.
- مشارکت در پژوهشهای کیفی و مصاحبه
- تعداد مصاحبههای عمیق که پژوهشگر در انجام، آمادهسازی، یا پیادهسازی آنها مشارکت کرده است.
- حدّاقل مطلوب: مشارکت مؤثر در حداقل ۱–۲ مصاحبه.
- حضور در نشستها، جلسات و کارگاهها
- درصد حضور در جلسات رسمی گروه.
- حدّاقل مطلوب: حضور در حداقل ۷۰٪ جلسات.
- حضور در کارگاههای آموزشی و نشستهای علمی: حداقل در ۱–۲ برنامه.
- جمعبندی و ارائه موضوعات به استاد گروه
- تعداد موضوعات یا «شناسنامه موضوع/مسئله» که به صورت مکتوب و منظم به استاد گروه ارائه کرده است.
- حدّاقل مطلوب: حداقل ۲–۳ موضوع/مسئله مستند.
- ارتقای توانمندیهای پژوهشی و علمی
- شرکت در کارگاههای روش تحقیق، مهارت مصاحبه، تحلیل داده و…
- سنجش پیشرفت بر اساس:
- کیفیت نگارش علمی،
- دقت در ارجاعدهی،
- بهبود نسبت به ابتدای دوره (بر اساس ارزیابی استاد گروه).
- ارتقای توانمندیهای مهارتی
- بهبود در مهارتهای مصاحبه، گزارشنویسی، ارائه شفاهی و کار تیمی.
- ارزیابی کیفی توسط استاد گروه (امتیاز ۱ تا ۵) قبل و بعد از دوره.
- مشارکت در تبدیل موضوع به مسئله
- تعداد موضوعاتی که پژوهشگر در فرآیند تبدیل آنها به مسئله نقش داشته است.
- حدّاقل مطلوب: مشارکت فعال در تبدیل حداقل ۲ موضوع به مسئله فقهی/علمی.
- مشارکت در تدوین و بهروزرسانی نظام مسائل
- تعداد پیشنهادهای ثبتشده برای افزودن، اصلاح یا سطحبندی مسائل در «نظام مسائل خوراکی و آشامیدنی حلال».
- حدّاقل مطلوب: حداقل 10 پیشنهاد مکتوب.
۴. شاخصهای ارزیابی عملکرد ششماهه مشاور فنی
- پاسخگویی به سوالات تخصصی
- تعداد پرسشها/مسائل فنی که به آنها پاسخ داده است.
- حدّاقل مطلوب: پاسخگویی مؤثر به همه موارد ارجاعشده
- میزان حضور و دسترسیپذیری
- تعداد جلسات مشاورهای (حضوری یا آنلاین) با گروه.
- زمان متوسط پاسخگویی به سوالات ارجاعشده (برآورد کیفی: بهموقع/دیرهنگام).
- کمک به فهم دقیق موضوعات
- تعداد پروندهها یا موضوعاتی که با توضیحات مشاور فنی، موضوعشناسی آنها تکمیل/اصلاح شده است.
- ارزیابی استاد گروه از میزان کمک به کاهش خطای موضوعشناسی (امتیاز ۱ تا ۵).
- همراهی در گونهشناسی و سطحبندی مسائل اجرایی
- مشارکت در تعیین سطح اجرایی مسائل (استان، بیمارستان، کلینیک، سیاست کلان و…).
- تعداد پیشنهادهای مشخص در این زمینه (حداقل ۲–۳ پیشنهاد).
- پیشنهاد برای میدانهای واقعی و پایلوت
- ارائه پیشنهاد برای انتخاب موارد پایلوت و محیطهای واقعی آزمون مدل (
- حداقل ۱–۲ پیشنهاد عملی و بررسیشده.
۵. شاخصهای ارزیابی عملکرد ششماهه مشاور اجرایی
- ارائه راهحلهای اجرایی
- تعداد پیشنهادهای اجرایی مشخص (نقشه راه، مراحل عملی، زمانبندی، مسئول اجرا).
- حدّاقل مطلوب: حداقل ۳ پیشنهاد اجرایی برای مسائل اولویتدار.
- طراحی یا کمک به طراحی نقشه راه اجرایی
- مشارکت در تدوین حداقل یک «نقشه راه اجرایی» برای یک مسئله یا بسته مسائل خوراکی وآشامیدنی حلال.
- کیفیت نقشه راه از نظر شفافیت مراحل، امکان اجرا و واقعبینی (ارزیابی استاد گروه).
- تعامل با ذینفعان و نهادها
- تعداد ارتباطات برقرارشده یا جلسات پیشنهادشده/برگزارشده با نهادهای مرتبط (حوزه، دانشگاه، صنایع، نهاد های دولتی و حاکمیتی).
- حدّاقل مطلوب: حداقل ۱–۲ ارتباط مؤثر در ششماه.
- مشاوره در گفتمانسازی و نگاشت نهادی
- تعداد پیشنهادها در زمینه گفتمانسازی (برنامههای تبیینی، نشستها، محتواهای رسانهای و…).
- کمک به تدوین حداقل یک طرح اولیه نگاشت نهادی (تقسیم کار دستگاهی در مسئلهای مشخص).
- پیگیری اجرای پیشنهادها
- میزان پیگیری برای عملیشدن پیشنهادهای اجرایی (ثبت در صورتجلسات، مکاتبات، هماهنگیها).
- ارزیابی استاد گروه از «اثرگذاری واقعی» مشاورههای اجرایی (امتیاز ۱ تا ۵).
[1] عبس 24