بررسی تاریخی فرق اسلامی غالباً بر محوریت کلامی و اعتقادی متمرکز بوده و از بسترهای مادی، اقتصادی و فشارهای اجتماعی که به شکل‌گیری یا اقبال عمومی به این جریان‌ها انجامیده، غفلت شده است. مقاله حاضر با اتخاذ رویکردی تاریخ‌نگارانه و تحلیل لایه‌های پنهان، به مطالعه سه مورد عینی از برساخت فرق در جهان اسلام می‌پردازد: خوارج در خراسان و سیستان، قیام زنگیان در بصره و سواحل جنوبی ایران، و حکومت ادریسیان در شمال آفریقا. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تغییرات

مقاله حاضر به بررسی تطبیقی-تحلیلی اشتراکات فقهی میان دو مذهب بزرگ اسلامی، یعنی مذهب حنفی (به‌عنوان یکی از مذاهب چهارگانه اهل سنت) و مذهب جعفری (به‌عنوان مذهب رسمی شیعه اثنی‌عشری) می‌پردازد. پرسش اصلی این است که مبانی و اصول مشترک این دو مذهب در چه سطوحی قابل شناسایی است و چگونه می‌توان از این مشترکات برای تقریب مذاهب و همگرایی امت اسلامی بهره برد. یافته‌های تحقیق بر اساس سخنرانی دکتر احمد بصیر نادی (رئیس دانشکده شرعیات جامعه هرات) نشان می‌دهد

مسئله تقریب مذاهب اسلامی در عصر کنونی با چالش‌های نظری و روش‌شناختی متعددی روبه‌روست. این مقاله با اتخاذ رویکردی تحلیلی-انتقادی و با تکیه بر دیدگاه‌های حجت‌الاسلام والمسلمین مرتضوی، به دنبال بازتعریف منطق تقریب و تبیین نقش جدید فقه مقارن در این عرصه است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نخستین گام در مسیر تقریب، تفکیک دقیق میان «اختلاف علمی» و «اختلاف هویتی» است؛ چراکا اختلاف علمی مولد علم است و اختلاف هویتی مولد نظام‌های خصمانه. همچنین، روش‌شناسی تقریب نیازمند اصل «فهمیدن